Magron.be

De Eerste Wereldoorlog

Een van mijn grootste passies is de Grote Oorlog. Al wat tussen 1 augustus 1914 en 11 november 1918 tussen de Noordzee en de grens tussen Frankrijk en Zwitserland is gebeurd, geniet mijn bijzondere interesse.
Niet zozeer het verzamelen van militaria maar al wat maar geschreven of gedrukt werd over die periode kan mijn belangstelling wekken.
Vandaar ik maar besloten heb om hier een extra pagina aan te wijden. Het gaat een groot doorzettingsvermogen vragen om alles wat in de boekenkast zit hieronder vermeld te krijgen, zeker omdat ik opteer om er een korte inhoud aan toe te voegen. Een titel blijft maar een titel en als je geen uitgebreide kennis hebt van het onderwerp is die dan ook nietszeggend.

__________________________________________

Hartelijk gefeliciteerd met uw prachtige en zeer interessante website.
Uw boekenkast mag er zijn en bevat zeer interessant materiaal
en de fotoreportages van de battlefield tours zijn echt juweeltjes.
Ik wens u veel succes en hoop dat steeds meer
eerste wereldoorlog geïnteresseerden uw site zullen bezoeken.
Het is zeker de moeite waard.

J.H.J. Andriessen.
Voorzitter Stichting Studiecentrum Eerste Wereldoorlog

_________________________________________

Graag even uw aandacht voor een bijzondere uitgeverij met hoogst kwalitatieve boeken
aangaande de Eerste Wereldoorlog.
(Klik op de afbeelding)

• Henri Barbusse – Het Vuur

Toen in augustus 1914 het oorlogsgeweld Europa overspoelde, meldde Henri Barbusse, aanvankelijk een overtuigd pacifist en antimilitaristisch socialist, zich als vrijwilliger. Het lot van Frankrijk stond immers op het spel. De Grote Oorlog bleek echter geen strijd te zijn die kort en fel werd uitgevochten. Hij ontaardde in een langdurige uitputtings- en vernietigingsslag waarbij dagelijks duizenden soldaten onder erbarmelijke omstandigheden het leven lieten, zonder dat er noemenswaardige terreinwinst werd geboekt.
Toen Henri Barbusse in 1916 Het Vuur schreef had hij al bijna twee jaar in de loopgraven doorgebracht, eerst als soldaat en daarna als brancardier. Bij het schrijven maakte hij gebruik van de aantekeningen die hij vanaf oktober 1915 had gemaakt.
Het resultaat is een indringend getuigenverslag waarin hij een onthutsend beeld geeft van het rauwe soldatenleven, van de barre strijd om het bestaan.
Bij de verschijning in 1916 in Frankrijk riep het boek in patriottische kringen weerstand op, maar het ontving ook uitbundige loftuitingen, onder meer van Céline, en het werd al na enkele dagen met de prestigeuze Prix Goncourt bekroond.
Het Vuur geldt tegenwoordig als het hoogtepunt uit de literatuur over de Eerste Wereldoorlog.

• Ernst Jünger – Oorlogsroes

Oorlogsroes is de klassieke oorlogsroman van Ernst Jünger over zijn frontervaringen in de Eerste Wereldoorlog. Een literair en historisch document van de verschrikkingen van de loopgravenoorlog.
Het boek documenteert de opkomst van een moderne vorm van oorlogsvoering, met de inzet van gifgas en de grootschalige materiaalslag, waarin voor het invidu geen plaats is. Desondanks weet de “staaleroticus” Jünger de frontervaring nog een zekere glans te verlenen. Jüngers heroïsche opvatting van de oorlog, met haar nadruk op de roes en de broeierige romantiek van de collectieve oorlogservaring, geeft zijn schildering van de oorlog een bijzondere, provocatieve esthetiek.
Ernst Jünger (1895 – 1999) is één van de meest controversiële Duitse schrijvers en denkers uit de twintigste eeuw. Hij speelde met zijn “heroïsch nihilisme” de opkomende nazibeweging in de kaart maar hield altijd een ideologische distantie tot de nazi’s.

• Sebastian Faulks – Het lied van de loopgraven

De jonge Engelsman Stephen Wraysford wordt in 1910 door zijn werkgever naar Amiens in Noord-Frankrijk gezonden om de textielindustrie aldaar te bestuderen. Hij huurt een kamer bij een rijke industrieel en diens jonge tweede vrouw, de aantrekkelijke Isabelle Azaire. Stephens hartstochtelijke liefde voor zijn hospita wordt al snel beantwoord en samen beleven ze de mooiste momenten van hun leven. Ze kunnen hun verhouding echter niet verborgen houden en moeten Amiens ontvluchten.
Stephen wordt als Brits militair in 1916 aan de Somme gelegerd, het gebied waar zich één van de grootste slachtingen uit de menselijke geschiedenis voltrekt. Hij dient bij de “tunnelratten”, een ruw volk van mijnwerkers en tunnelbouwers die ver onder de Duitse linies explosieven aanbrengen. Hij weet op bewonderenswaardige wijze zowel fysiek als psychisch te overleven. Met hem blijven zijn dagboeken behouden, die zijn kleindochter eind jaren zeventig vindt en ontcijfert. De dagboeken voeren haar naar Noord-Frankrijk, waar zij het geheim van haar grootouders ontsluiert.
Een indrukwekkend epos over de passie van de liefde, de bloeddorst van de oorlog en de weemoed van de herinnering.

(Zicht op "de Ruiter" in de Dodengang)

• Roland Dorgeles – Houten Kruisen

Houten Kruisen, bij verschijning in 1919 ontvangen als een meesterwerk en een onmiddellijk succes, is in Frankrijk altijd onverminderd populair gebleven en wordt doorgaans in één adem genoemd met Het Vuur van Henri Barbusse. Het heeft dezelfde klassieke status als een onvervangbaar contemporain document van de Grote Oorlog.
Het allesoverheersende thema van de dood en de onvoorwaardelijke afwijzing van de oorlog kunnen niet verhinderen dat andere tonen doorschemeren: heroïsche tonen en de evocatie van vreugde en levenslust, als het ware om de oorlog achteraf nog zin te verlenen.
Centraal staat de camaraderie van de soldaten, die bij het thuisfront op onbegrip en onverschilligheid stuiten maar die gemeen hebben dat ze een niet-mededeelbare ervaring samen hebben ondergaan.

• Robert Graves – Dat hebben we gehad

Met Het Vuur van Henri Barbusse behoort Robert Graves’ verbeelding van de loopgravenoorlog tot de absolute hoogtepunten uit de literatuur over de Grote Oorlog van 1914-1918. Vanaf het moment van verschijnen was Dat hebben we gehad onomstreden klassiek.
Behalve een persoonlijk verslag van het oneindig bloedvergieten, de wanhoop en heuse gekte in het slijk van de Franse en Vlaamse loopgraven is het boek een weergaloos tijdsdocument van de jaren na de oorlog, van 1918 tot 1929.
Graves, die Engeland in 1927 de rug toekeerde, geeft een uiterst venijnige kritiek op talloze politieke en literaire figuren uit zijn omgeving.
Met Dat hebben we gehad nam hij niet alleen afscheid van de valse heroiek van de officiële oorlogspropagande maar ook van Engeland en alles wat daarvoor staat.

• Frederic Manning – Geslacht

In 1930 verscheen in Engeland Her privates we van Frederic Manning, die zich presenteerde onder het pseudoniem “soldaat 19022”.
De critici, onder wie grote namen als Ezra Pound, Ernest Hemingway, T.E. Lawrence en E.M. Forster, waren lovend over dit boek dat het dagelijkse leven achter de frontlinies van de oorlog van 1914-1918 beschrijft.
Hoofdpersoon is soldaat Bourne. Hij deelt het lot van honderdduizenden die ploeteren in hitte en koude, die werden uitgestuurd op onmogelijke missies en vaak niet terugkeerden. Bourne is Mannings alter ego; hij deelt zijn voorkeur voor kortgeknipt haar, zijn liefde voor paarden en zijn verslaving aan sigaret en alcohol.
Manning volgt Bourne en zijn kameraden, ze trekken steeds dichter naar elkaar toe in de wetenschap dat ze eenmaal “over de top”, in het niemandsland tussen de linies, uiteindelijk moederziel alleen zullen zijn.

• De oorlogsdagboeken van Louis Barthas, 1914-1918

Louis Barthas (1879-1952), een eenvoudige tonnenmaker uit Peyriac in Zuid-Frankrijk, was een socialist van het eerste uur. Hoewel hij alleen lagere school had genoten, was hij een verwoed lezer van onder anderen Victor Hugo en Emile Zola.
Als Barthas in 1914 onder de wapenen wordt geroepen is hij 35 jaar oud. Al gauw begint hij als een volleerd journalist veslag te doen van het dagelijkse leven in de loopgraven. Hij schrijft op elk stukje papier dat hij te pakken kan krijgen: schoolschriften, maar ook zelf bij elkaar genaaide blaadjes. Zijn thuisfront zendt hij talloze brieven, met het verzoek deze zorgvuldig te bewaren. Na de oorlog verwerkt hij zijn aantekeningen en brieven in negentien schriften en verlucht deze met ansichtkaarten en foto’s.
In zijn dagboeken getuigt Barthas van het werkelijke leven aan het front, dat door de meer geletterde officieren nooit beschreven had kunnen worden. Zij waren immers zelden aanwezig bij de gruwelijke gevechten om enkele meters modderige grond. Antimilitarist als hij is, toont Barthas met een vlijmscherpe pen de zinloosheid van deze bloederige loopgravenoorlog. In tegenstelling tot de officiële geschiedschrijving stelt hij de verblinding en de lafheid van de legerleiding en de misdadige onverschilligheid waarmee zij de gewone soldaat behandelde aan de kaak.
De oorlogsdagboeken van Louis Barthas vormen een indringend relaas over de absurditeit van een oorlog die steeds verder in onze herinnering dreigt weg te zakken, ten onrechte…

(De John McCray-site in Boezinge)

• Erich Maria Remarque – Van het westelijk front geen nieuws

“Dit boek wil noch een aanklacht noch een bekentenis zijn, het wil alleen een poging wagen verslag uit te brengen over een generatie die door de oorlog vernield werd, ook als ze aan zijn granaten wist te ontkomen.” (Remarque)

• Oorlogsdagboek 14-18 van onderluitenant Raoul Snoeck – In de modderbrij van de IJzervallei

Het oorlogsdagboek van onderluitenant Raoul Snoeck vormt het relaas van een twintigjarige jongeman die noodgedwongen de mooiste jaren van zijn leven in ellendige oorlogsomstandigheden moet doorbrengen. Begin augustus 1914 neemt hij deel aan de gevechten in de omgeving van Tienen tussen een oppermachtig Duits leger en een moedig Belgisch leger dat wijkt en op 10 oktober ook de oninneembaar gewaande vesting Antwerpen moet opgeven.
Op verzoek van het Frans opperbevel neemt de rest van het Belgisch leger stelling achter de IJzer in afwachting van beloofde versterkingen. In de tweede helft van oktober 1914 beleeft Raoul er de verschrikkingen van de IJzerslag. De oorlog is niet afgelopen met Kerstmis zoals zovelen hadden gehoopt. Integendeel begint een eindeloos vervelende moordadige vier jaar aanslepende loopgravenoorlog. De legers trappelen ter plaatse en vechten met grote verliezen voor kleine terreinwinst. Het 2 Linieregiment waartoe Raoul behoort, bezet ook de verschillende keren de sector Diksmuide-Noord met de Dodengang. Eind september 1918 kunnen de geallieerden eindelijk het Duits front doorbreken.
Raoul die gehoopt had na de oorlog zijn notities te publiceren zal dit niet meer meemaken, want hij sneuvelt de eerste dag van het eindoffensief in Klerken.

(Belgische begraafplaats in Veltem-Beisem)

• De Grote Oorlog van onderluitenant Arthur L. Pasquier – Veldtochtnotities van een Waal in de Westhoek

In zijn veldnotities schetst de Waal Arthur L. Pasquier ons een uitzonderlijk beeld van de Grote Oorlog. Als student met uitmuntende resultaten krijgt hij in juli 1914 van zijn vader een echte motor. Bij het uitbreken van het krijgsrumoer begin augustus beslist hij die machine naar het leger mee te nemen, hij wordt koerier en kan de veldtocht vanuit zijn speciale opdracht op een heel eigen manier volgen. Na de IJzerslag in de tweede helft van oktober 1914 hangt hij van zijn noodgedwongen verblijf in de Westhoek een boeiend relaas op, doorspekt met persoonsnamen, toponiemen en feiten. Hier is zijn rol als koerier minder relevant en beslist hij over te gaan naar de Artillerie waarbij hij carrière maakt en onderluitenant wordt. In Woesten bij Ieper raakt hij gewond bij een ontploffing, herstelt voorspoedig en overleeft ook het eindoffensief.
Arthur L. Pasquier had niet de bedoeling zijn geschriften te publiceren maar hij wordt er in 1938 mee op aandringen van zijn broer Alex door de geschiedenis als toe gedwongen de mensheid een spiegel voor te houden en te wijzen op een mogelijk nakend nieuw conflict. Hij laat die waarschuwing horen vanuit de Nieuwe Wereld aan het oude Europese continent dat zich niet boven het niveau van zijn interne stammentwisten weet te verheffen.

• Decker’s dagboek 1914-1919 – Notities van een oorlogsvrijwiliger

Op 4 augustus 1914 laat student René Deckers, afkomstig uit een welgestelde Brusselse familie, zich inschrijven als oorlogsvrijwilliger. Als heftig antimilitarist wil hij ten strijde trekken om met het Duitse militarisme korte metten te maken. Maar dat valt niet mee. Bij de ontredderde aftocht van het Belgisch leger richting Westhoek en de omzwervingen van het Vrijwilligersregiment in Noord-Frankrijk beseft hij hoe klein en eenzaam de gewone soldaat is. Aan het front in Ramskapelle en later in Steenstrate en Drie Grachten moet hij net als andere infanteristen als een reptiel door de modder kruipen om de artillerieduels te overleven. Het is bijna een wonder hoe hij het er altijd weer heelhuids vanaf brengt. Begin 1916 kan hij muteren naar de artillerie, eerst als telefonist, later als waarnemer in de sectoren Drie Grachten, Diksmuide, Pervijze en zelfs vanuit een namaakboom bij Steenstrate.
René Deckers had lak aan militaire discipline, aan kazernetoestanden had hij een broertje dood. Niet te verwonderen dus dat zijn militaire dienststaat gekruid wordt met een goedgevuld strafblad omdat hij een dag te laat uit verlof kwam of omdat hij eenvoudig weigerde aardappelen te schillen; kleine vergrijpen die een hoge drempel vormden om een officierencarrière te kunnen maken.

• Robert Baccarne en Jan Steen – Van het Vrijbos tot Roeselare

In dit boek wordt slechts een beperkte periode uit de eerste Wereldoorlog behandeld, namelijk het eindoffensief van september-oktober 1918 van Houthulst tot Roeselare. De lezer krijgt een zeer gedetailleerd werk voor zich, met bijzonder veel feitenmateriaal, dat de neerslag is van een enorm uitgebreid bronnenonderzoek in diverse landen.
Hierin kan de plaatselijke bevolking haar eigen geschiedenis terugvinden en vele onderzoekers en geïnteresseerden zullen hieruit kunnen putten voor hun eigen onderzoek. De auteurs bewijzen met dit werk nog maar eens dat zij de streek door en door kennen. Tevens vullen ze een leemte op in de studie van de eerste Wereldoorlog in Vlaanderen, namelijk de eindfase.

• John Harris – Verbond met de dood

In deze roman vertelt de bekende auteur John Harris het verhaal van één van die vele Kitchener-bataljons uit de Eerste Wereldoorlog; van de tijd dat het in een Engelse stad werd gevormd tot die verschrikkelijke ochtend van 1 juli 1916, toen het bijna tot de laatste man werd vernietigd in de eerste weinige minuten van het bloedbad waarmee de slag om de Somme werd ingezet…
Ondanks de verbijsterende slachtingen van eerdere veldslagen, hadden deze mannen , die de oorlog nog niet kenden, nog vertrouwen in zichzelve. Zij zouden slagen waar anderen hadden gefaald. En zo klommen op een prachtige zomerochtend, toen de velden overdekt waren met een kleed van bloemen, de mannen van dit Kitchener-bataljon uit hun loopgraven om de Grote Aanval te beginnen.
Tien minuten later waren de meesten van hen dood of lagen gewond in de zwarte hel van modder en prikkeldraad – verscheurd door wrede Duitse granaten en het nooit aflatende vuur van de machinegeweren.
Twee jaar opleiding, tien minuten vernietiging.
Dat was hun geschiedenis, die wordt verteld in deze aangrijpende roman van mannen die vanuit straten van hun steden de dood aan de Somme tegemoet marcheerden…

• Lyn Macdonald – Somme 1916

Weinig militaire operaties zijn zo nauwgezet voorbereid als het geallieerd offensief aan de Somme, tijdens de Eerste Wereldoorlog. De gezamelijke militaire operatie van het Franse en Engelse leger moesten de Franse nederlaag bij Verdun doen vergeten. Maar de werkelijkheid had een ander gezicht: 150.000 soldaten kwamen om in de onafgebroken bombardementen en in de eindeloze opeenvolging van aanval en tegenaanval. Nog eens twee keer zoveel mannen raakten gewond of voor het leven verminkt.
Lyn Macdonald verzamelde getuigenissen van de mannen die erbij waren. Hun verhalen zijn bevlogen, aangrijpend, angstaanjagend, maar ook vol van humor, moed en een enorme veerkracht. Somme 1916 is met recht een klassieker uit de oorlogsliteratuur en een must read voor lezers van Robert Graves en Pat Barker.

• Richard Heijster – Ieper 14/18

Ieper is een merkwaardige plaats. Na de oorlog lag het volledig in puin en was het grotendeels kniehoog. Het is net als Feniks herrezen uit zijn as. De stad werd in de jaren twintig herbouwd. Foto’s en kaarten dienden als voorbeeld om de stad er weer als voorheen uit te laten zien. Soms kon slechts het geheugen uitkomst bieden. Ieper is in feite een kopie waarvan het origineel is zoekgeraakt.
Dit boek is een handleiding voor een bezoek aan de saillant Ieper, het Hiroshima van de eerste Wereldoorlog. Naast de geschiedenis krijgen ook hedendaagse bezienswaardigheden zoals musea, oorlogsbegraafplaatsen en andere markante plekken volop aandacht.
Honderduizenden verloren in deze streek hun leven. Velen van hen dachten deelnemer te zijn aan een oorlog die een einde zou maken aan oorlogvoering. Hun ideaal is niet bereikt maar hun dode lichamen hebben nog steeds waarde; ze zijn een blijvende waarschuwing voor de waanzin van krijgsgeweld.
Elke vierkante meter grond in en om Ieper heeft zijn eigen geschiedenis. Zelfs de fanatici, die er een groot deel van hun vrije tijd doorbrengen, ontdekken keer op keer weer iets nieuws. Dit boek is een uitnodiging tot bezoek aan “Den Grooten Oorlog” bij Ieper.
De vele herinneringen aan de woelige jaren ’14 – ’18 bieden de mogelijkheid terug te gaan in de tijd. Laat u door de auteur meeslepen en onderga dit ongewoon avontuur.

• Ernest Claes – Bei uns in Deutschland

Ernest Claes vertelt ons in dit boek over zijn belevenissen tijdens de eerste wereldoorlog, toen hij in Duitse gevangenschap verbleef.
De oorlogsboeken van deze bekende auteur verhalen zijn eigen indrukken, verbeeldingen en avonturen zo oprecht, eenvoudig en menselijk; zij bieden zulk een verscheidenheid van stemmingen, typen en anecdotes, dat zij de lezers bekoren, boeien en beter maken.

• John Buchan – Geheime opdracht in Turkije

Zich voordoend als een Duitsgezind Zuidafrikaner slaagt de Engelse spion Richard Hannay erin de Duitse autoriteieten op een dwaalspoor te brengen, maar niet voor lang…
Zijn tocht dwars door Duitsland en de Balkan naar Constantinopel wordt daardoor een levensgevaarlijke reis, vol benauwde avonturen en ‘narrow escapes’. Eenmaal in Turkije doordrongen volgt het moeilijkste gedeelte van zijn opdracht: met behulp van enkele uiterst vage aanwijzingen de ‘profeet’ op te sporen naar wie de mohammedaanse bevolking vol verwachting uitziet en die de Duitsers willen gebruiken om het gehele Midden-Oosten in hun macht te krijgen. De uitslag van de oorlog, het lot van de geallieerde volken ligt in handen van Richard Hannay…
‘Geheime opdracht in Turkije’ is een meesterwerk vol spanning, van de wereldberoemde auteur John Buchan. Een spionagethriller anex avonturenroman waarvan overal ter wereld miljoenen mensen hebben genoten.
Een waarlijk klassiek boek van een groot schrijver.

• Ernest Claes – Namen 1914

Soldaat Ernest Claes trekt einde augustus 1914, op de steenweg van Champion naar Namen, de wacht op en wordt meteen geconfronteerd met de bittere realiteit van de Eerste Wereldoorlog.
Daar begint hij zijn oorlogsdagboek, dat in 1919 onder de tittel Namen 1914 zal verschijnen. Een somber boek, waarin alle verschrikkingen van het twintigste-eeuwse krijgsbedrijf wordt vertaald: de vluchtelingenstroom, de loopgrachten, de slag om Namen, Claes’ verwonding, het begin van krijgsgevangenschap, de leugen over de francs-tireurs, hospitaalzorgen, de wegvoering naar Duitsland.
Alhoewel wij sinds toen nog aan een Tweede Wereldoorlog toe waren die het Avondland tot één massagraf deed verworden, toch blijft Namen 1914 ons ontroeren, aldus Prof. Dr. Joris Taels, ‘wegens zijn naakte hardheid en zijn eenvoudige, accurate taal. Van humor geen spoor. Over eigen leed en miserie gewaagt Claes slechts zeer sporadisch, meestal verbergt en verbijt hij ze. Nuchter realistisch, maar volstrekt niet ongevoelig geschreven’.

• H. Contamine – De Grote Oorlog 1914-1918

De Eerste Wereldoorlog heeft, mischien nog meer dan de Tweede, verstrekkende gevolgen gehad voor Europa.
In dit boek wordt nagegaan hoe het in 1914 tot een oorlog op Europese schaal kon komen. Professor Contamine geeft een gedetailleerd overzicht van de activiteiten op de fronten in Europa met wereldschokkende gebeurtenissen zoals de slag bij Tannenberg, het gevecht om Verdun en de uiteindelijke ineenstorting van het Duitse keizerrijk.

• Lut Ureel – De kleine mens in de grote oorlog

Het dorp waar Lut Ureel haar gelukkige jeugd heeft doorgebracht lag tijdens de Eerste Wereldoorlog aan de rand van de frontstreek. Zij heeft door het afwisselend laten opklinken van het zakelijke dagboek dat haar grootvader in de Grote Oorlog bijhield en de lyrische getuigenis die haar vader zeventig jaar later vertelde over diezelfde oorlog, een indrukkend beeld geschilderd van het leven en denken in het begin van deze eeuw. Tevens is het een schrijnend document over de gruwel van de oorlog geworden.

• André Demedts – ’14-’18

“’14-‘18” is een roman over de “Eerste Wereldoorlog”, waarin gehandeld wordt over de strijd van het Belgisch leger tegen een Duitse overmacht, de toestanden in het bezette land, de actie van de Vlaamse activisten, de opeising van de arbeiders om in de Duitse fabrieken en kampen te werken, het bevrijdingsoffensief in 1918, de Duitse overgave en de wapenstilstand, om te eindigen met de repressie en de herneming van de politieke bedrijvigheid in de Vlaamse Beweging.
De bedoeling van de auteur is geweest een verslag over een beslissende periode in de geschiedenis van ons land en volk vast te leggen en hulde te brengen aan de nog levende getuigen van die bewogen tijd.

• Diverse auteurs – Kinderen in de Eerste Wereldoorlog

Hoe zag tijdens de Eerste Wereldoorlog het dagelijks leven van kinderen eruit ? Van de wieg tot de volwassenheid drukte de oorlog een onuitwisbare stempel op het leven van onze (over)grootouders. In de meeste boeken over de Eerste Wereldoorlog blijft het aspect van het dagelijks leven van kinderen onderbelicht. Vreemd, want dat is nu net het onderwerp waar nog levende getuigen ons vandaag informatie uit de eerste hand over kunnen verschaffen. Een groep leerlingen van een middelbare school uit Roeselare startte in mei 1998 met een onderzoeksproject naar de levensomstandigheden van kinderen tijdens de Groote Oorlog. Een zorgvuldige analyse van tientallen oorlogsdagboeken uit de frontstreek leverde meer dan duizend getuigenissen op over het wel en wee van kinderen in de jaren tussen 1914 en 1918. Deze verhalen werden aangevuld met interessante mondelinge informatie. De leerlingen interviewden tientallen bejaarden die de oorlog als kind hebben meegemaakt. De informatie uit beide bronnen hebben zij verwerkt in dit boek, waarin het boeiende verhaal wordt gebracht van alle aspecten van het dagelijks leven tijdens deze moeilijke jaren: de honger en de ellende, maar ook het kinderspel waarin de oorlog een plaats vond, het geïmproviseerde onderwijs, de prille verliefdheden, de eerste job, het leven van de vele vluchtelingetjes of oorlogsslachtoffertjes. Het maakt Kinderen in de Eerste Wereldoorlog tot een ontroerend document, soms dramatisch, bijwijlen humoristisch. Het boek is overvloedig geïllustreerd met vele vaak nooit eerder gepubliceerde foto’s en met tientallen prentbriefkaarten uit die tijd.

• Richard Heijster – Mysterie 14/18 De Eerste Wereldoorlog onverklaard

Veel mensen die heden ten dage in België en Frankrijk het oude Westfront van de Eerste Wereldoorlog bezoeken, krijgen te maken met onverklaarbare en ongrijpbare verschijnselen. Boven de voormalige slagvelden hangt ‘iets magisch’. Veel mensen voelen zich bespied op volkomen verlaten plekken of voelen zelfs dat ze ergens niet welkom zijn waarop ze overhaast vertrekken. Met regelmaat worden soldaten waargenomen die lang geleden gestorven zijn, alsof de tijd voor hen heeft stilgestaan. Ook tijdens de oorlog van 1914-1918 vonden volop gebeurtenissen plaats die niet door de geaccepteerde wetenschap te verklaren zijn. De wonderbaarlijke verschijnselen die zich op of rond het slagveld voordeden en nog steeds voordoen, worden in Mysterie 14/18. De Eerste Wereldoorlog onverklaard op een nuchtere wijze uitgebreid behandeld. Tevens onderzocht en beschreef Richard Heijster diverse bronnen waaruit blijkt dat het uitbreken van de oorlog al lang van te voren zou vastliggen. Het resultaat is een bijzonder boek dat zich laat lezen als een spannend verhaal voor bij de open haard. Maar het boek is meer: het zal de levensvisie van menig lezer veranderen. De schrijver draagt de overtuiging uit dat er meer is dan datgene wat we doorgaans als normaal beschouwen.

• Siegfried Debaeke – Het drama van de Dodengang

De Dodengang heeft zijn naam niet gestolen. Van dit loopgravencomplex, uitgegraven in de IJzerdijk, kwam tijdens de Eerste Wereldoorlog alleen onheilsnieuws. De Belgische soldaten werden er vanuit drie kanten onder vuur genomen.
De huidige Dodengang is een reconstructie. De ‘vaderlandertjes’ zijn gevuld met versteende cement, de grond is verhard. In werkelijkheid ploeterden soldaten in de modder tussen muren van van aardezakjes. Op enkele tientallen meters van de vijand liepen ze een zenuwslopende wacht, schuilend voor neersuizende granaten en knetterend geweervuur. De dood lag constant op de loer.
Het drama van de Dodengang is een aangrijpend document over de gruwel van de oorlog. Het toont de weg van duizenden Belgische soldaten naar een helse plek, waarvan velen niet levend terugkeerden.

(Diksmuide voor 1914)

(Diksmuide 1918)

• De Elfnovembergroep – Volksboek van den Grooten Oorlog

Dit is geen geschiedenisboek, met data en feiten, over veldslagen en regimenten, bevelhebbers, generaals en majoors of soldaten. Dit is een boek waarin de oorlog herleeft, zoals hij nog steeds leeft in het geheugen en het hart van allen die er pijn en verdriet door leden.
Dit is het boek van “den Grooten Oorlog”. Zo noemen de mensen die het allemaal meemaakten die eerste wereldoorlog, die oorlog vol gruwel en verschrikking, die over dorpen en steden kwam, vernietigde, de oorlog die het aanschijn van onze eigen streek geheel heeft veranderd.
Wie het meemaakte, kan het niet vergeten. “Dien oorlog kan ik nooit vergeten. Hij zit gelijk een schrapnel in mijn herte, ’t kan er nooit meer uit, en ’t doet nog altijd zeer”.
Wie die oorlog meemaakte blijft er door getekend, mannen, vrouwen, soldaten, burgers, vluchtelingen, mensen die vochten om te leven, om te overleven.
We zijn naar hen gaan luisteren, naar mensen met een leven vol ervaring, een leven met twéé oorlogen in de voortdurende dreiging van een nieuwe, met de bestendige aanwezigheid van vechten en wapens en oorlog overal ter wereld.
Het was voor ons,jonge mensen, wennen. We hebben veel geleerd. Oorlog is vlees en bloed geworden voor ons , lebende gruwel en niet meer een koud krantebericht. We willen ons inzetten opdat het nooit terugkomt, ons inzetten tegen de bewapening, tegen de neutronenbom en de raketten, tegen de waanzinnige gedachte dat wapens vrede kunnen verzekeren.
Daarom schreven we geduldig deze verhalen uit, vol eerbied voor de mensen die dit overleefden en die het nooit meer kwijt kunnen, tot de dood hen bezoekt.
Dit boek vraagt inzet van al wie dit leest, van al wie de vele beelden bekijkt, wrange beelden, menselijke beelden.
(Uit het volksboek van den Groote Oorlog)

• F. Deleu & M. Loncke – Met het hoofd naar de brug van Schoorbakke

Marcel Loncke is de negende naam in de vierde rij van links op het oorlogsmonument tegen het belfort op de markt van Kortrijk: het is de naam van één der gesneuvelden uit de Eerste Wereldoorlog.
Met het hoofd naar de brug van Schoorbakke is een ‘document humain’ met brieven van Marcel Loncke aan zijn familie, beschouwingen door zijn zusters en getuigenissen. Een verhelderend beeld van de beginmaanden van de ‘GroteOorlog’.
Op woensdag 29 juli 1914 brengen de kranten het nieuws van de oorlogsverklaring van Oostenrijk aan Servië.
Diezelfde dag wordt het Belgisch leger op ‘versterkte vredesvoet’ geplaatst. De drie laatste militieklassen (1910, 1911 en 1912) worden naar de kazernes geroepen. Ook Marcel Loncke vertrekt uit Kortrijk…om er nooit meer terug te keren. Zijn verhaal wordt afgebroken op 19 oktober 1914, na de overrompelende terugtocht en in het spervuur dat de Eerste Slag van Ieper inluidt.
Met het hoofd naar de brug van Schoorbakke is een verhelderend verhaal dat evolueert van ‘vaderlandse durf’ tot diepe angst en dat ons meer vertelt over de beginfase van deze oorlog die vanaf oktober 1914, en voor drie jaar, vastloopt in een stellingenoorlog rond Ypres Salient: een oorlog die toen voor Marcel Loncke al was geêindigd te Schoorbakke bij Pervijze.

• Gaston Vandewalle – Overleven in een grote oolog. Herinneringen van een infanterist 1914-1918

Gaston Vandewalle vertelt de geschiedenis van zijn vader die vier jaar in de loopgraven van het IJzerfront overleefde.
In 1914 maakt hij deel uit van het 1 peleton, 26 linieregiment van de 6 gemengde brigade. Bij Aarschot hebben ze hun eerste gevechten met de Duitsers en lijden zware verliezen. Gewond bij de belegering van Antwerpen wordt hij geëvacueerd naar oostende. Doorgestuurd naar Engeland verblijft hij een paar maanden in een hospitaal in Farnborough. In februari 1915 keert hij terug naar De Panne, bij het 6 linieregiment. Naar het front, in de regen en in de modder, leren leven met de vlooien en de ratten.
Het bleef rustig aan het Belgisch front in tegenstelling tot Ieper waar grote offensieven voor massale verliezen zorgden. De Belgische soldaten moeten vooral opletten voor scherpschutters.
Ook de Duitse artillerie en loopgravenmortieren beschieten regelmatig de linies en de aanvoerlijnen.
Voorzichtigheid is steeds geboden.
Nachtelijke overvallen moeten de Duitsers het leven lastig maken. Maar ook de Duitsers laten zich niet onbetuigd. Een dodelijk kan en muis spelletje in niemandsland is het gevolg.
Vandewalle was een gids voor de patrouilleurs.
Ter ontspanning wordt een voetbalploeg opgericht. Nieuwe kaki-uniformen en helmen worden uitgedeeld. In 1917 wordt hij bevorderd tot korporaal.
De ontevredenheid bij de soldaten neemt toe, de vlaamsgezindheid stijgt en de frontbeweging wordt opgericht.
Langer verlof wordt uitgedeeld. In mei gaat hij vier weken naar Parijs, vier gelukkige weken. In juli krijgt hij opnieuw verlof om Lourdes te bezoeken.
Bij zijn terugkeer is hij getuige van een groot Brits offensief te Passendale.
Begin 1918 gaan de Duitsers in de tegenaanval en drijven de Britten terug. Eind september, het laatste offensief. Ook het Belgisch leger valt aan en breekt door de vijandelijke linies. De bevrijding is begonnen: Roeselare, Koksijde, de opmars naar Gent, de mars naar Antwerpen. De oorlog is voorbij.

• Humphrey D. Cobb – Op het veld van eer

Het hoofdthema is het ter dood veroordelen van drie soldaten, door een ijdele en eerzuchtige generaal, die op deze wijze een nederlaag wil wreken, alleen omdat zijn promotie hem zal ontgaan. Drie volkomen willekeurige, eenvoudige kerels worden door het lot aangewezen om zonder enige reden ‘pour l’exemple’ te worden gefusilleerd. De verschrikking komt langzaam met een diabolische zekerheid op de lezer af. ‘Op het veld van eer’, gebaseerd op onweerlegbaar authentieke gegevens, is door het talent van Cobb een groots werk geworden.
Het is een met harde soberheid, zonder een zweem van pathos of sentimentaliteit geschreven oorlogsroman, een aangrijpend ‘ducument humain’.

• Barbara Tuchman – De kanonnen van augustus

In De kanonnen van augustus beschrijft de Amerikaanse historicus Barbara Tuchman het politieke voorspel en de eerste oorloghandelingen van het bloedige Europese treffen dat in korte tijd zal uitgroeien tot een wereldbrand. Op boeiende wijze vertelt ze over het koortsachtige diplomatieke overleg – het uitwisselen van ultimatums en oorlogsverklaringen – en de voor de Fransen en Belgen zo moeilijke eerste oorlogsmaand. Ze eindigt haar relaas bij de Marne, een keerpunt in de oorlog, waar de Franse en Britse eenheden de Duitse opmars tot staan brengen. Het is de slag die de inleiding vormt tot een jarenlange patstelling aan het westelijk front: de loopgravenoorlog.

• Richard Heijster – Een bezoek aan Verdun. Breuklijn der beschaving

Jaarlijks bezoeken een slordige half miljoen mensen uit alle windstreken Verdun en de voormalige slagvelden er omheen. Voorzichtig schattingen luiden dat daarvan 40.000 tot 60.000 Nederlander zijn. Verdun ligt dichterbij dan menigeen denkt. Vanaf de grensovergang bij Breda is het naar Verdun ruim 300 kilometer.
Verdun is natuurlijk bekend vanwege de slag die daar tijdens de eerste wereldoorlog is geleverd, de langste slag uit de krijgshistorie. Hij duurde 10 maanden en het slagveld heeft de twijfelachtige eer het hoogste aantal doden per vierkante meter aller tijden te tellen.
Dit boek is een handleiding voor een bezoek aan Verdun. Na een uitvoerig overzicht van de geschiedenis volgt de beschrijving van de stad, de slagvelden, de musea, de loopgraven, de forten en de andere bezienswaardigheden. Bovendien geeft de auteur u een aantal verkenningen per auto en wandeltochten over de slagvelden met duidelijke plattegronden en routebeschrijvingen.

• Lyn Macdonald – Passendale 1917

De Derde Slag om Ieper is de herinnering ingegaan als één van de gruwelijkste veldslagen uit de eerste Wereldoorlog. Uiteindelijk ging de strijd om de smalle richel waarop het dorpje Passendale was gelegen. Bij deze slag, waarvan het strategisch nut zeer omstreden was, vielen meer dan een half miljoen slachtoffers, door vijandelijk vuur of door verdrinking in de Vlaamse modder.
Aan geallieerde kant streden een miljoen soldaten, de meeste nog jonge mannen. Lyn Macdonald laat velen van hen aan het woord. Hun getuigenissen vertellen het verhaal van de dagelijkse realiteit op het drijfnatte slagveld. Het is een verhaal van groeiende desillusie, angst en wanhoop, maar ook van uitzonderlijke moed, kameraadschap en humor.

• Xavier Hanotte – Achter de heuvel

Engeland, augustus 1914. Op het continet is de Eerste Wereldoorlog net begonnen. Nigel Parsons, alias Nicholas Perry, docent Frans en dichter, recentelijk afgewezen door de grillige Beatrice, sluit vriendschap met de tuinier William Salter. Beiden treden toe tot het gigantisch contingent jonge Britse oorlogsvrijwilligers en trekken naar het front. Daar worden ze geconfronteerd met het harde leven in de loopgraven. Ze raken er ook bevriend met het boerenmeisje Jacqueline Caubert.
Frankrijk, juli 1948. William werkt als opzichter-hovenier op de Britse oorlogsgraven rondom het overweldigende, kolossale monument van Thiepval, bij de Somme. Met Williams oorlogsherinneringen komt langzaam zijn grote geheim aan de oppervlakte.
Achter de heuvel is een ontroerend eerbetoon aan de vele bekende en onbekende soldaten uit WO I die begraven liggen op de tientallen Britse oorlogskerkhoven rond Ieper, aan de Somme en elders.
In zijn uiterst persoonlijke stijl, die op harmonieuze wijze oog voor het detail, poëzie, meedogenloos realisme en magische evocatieve vermogens in zich verenigt, verrijkt Xavier Hanotte ons met zijn aangrijpende bespiegeling over het noodlot, identiteit, onbeantwoorde liefde en de ‘Grote Oorlog’, die dichtbij en tegelijkertijd zo ver weg is.

• Willy Spillebeen – De andere oorlog

Grootvader vertelt aan zijn kleinzoon van 14 wat hijzelf op die leeftijd heeft meegemaakt: de eerste Wereldoorlog in een dorp vlak bij het IJzerfront. De andere oorlog evoceert de taaie overlevingswil van een dorpsgemeenschap gedurende de verschrikking van vier jaar Duitse bezetting. Voor de verteller zijn deze verhalen ‘herinneringen aan de toekomst’, want sedert 1914-1918 hebben identieke oorlogstoestanden zich overal in de wereld al zo vaak herhaald.
De andere oorlog is een ‘gebeurtenisroman’, opgebouwd uit authentieke verhaalstof uit Spillebeens kindertijd. Deze spannende roman wordt heruitgegeven als een schrijnende evocatie van een tijd die voor velen een onvergetelijk litteken is gebleven.

• Chrisje en Kees Brants – Velden van weleer. Reisgids naar de Eerste Wereldoorlog

Velden van weleer, een onalledaagse reisgids, voert de reiziger langs de bizarre sporen van de Eerste Wereldoorlog. Routebeschrijvingen en detailkaarten wijzen de weg naar de resten van de strijd: forten, musea en loopgraven, bezienswaardigheden van een pijnlijk levend verleden. Maar Velden van weleer is vooral een gids naar de oorlog zelf en een verhaal over de alledaagse gekte, zoveel mogelijk verteld aan de hand van fragmenten uit dagboeken, romans en gedichten van Belgische, Franse, Engelse, Amerikaanse en Duitse auteurs.

• J.H.J. Andriessen – De oorlogsbrieven van Unteroffizier Carl Heller

Dit boek is een uniek tijdsdocument over de eerste Wereldoorlog. Geannoteerd door de bekende Eerste Wereldoorlogspecialist Hans Andriessen maken we kennis met de bijzondere levensloop van Carl Heller. Heller woonde in Nederland maar moest in 1914 in Duitse krijgsdienst. Vanuit Hengelo vertrok hij naar de velden van eer. Hier werd hij ingelijfd bij het 145 infanterie-regiment van de 34 divisie. Heller zette al zijn belevenissen op papier en dit bijzondere tijdsdocument is nu herontdekt door Hans Andriessen. Andriessen heeft de belevenissen van Heller aan de hand van documenten en literatuur gevolgd en inzichtelijk gemaakt voor de lezer. Een aangrijpend verhaal over slachtpartijen, gruwelijkheden, moed, angst en kameraadschap is het resultaat. Tot driemaal toe geraakte Heller gewond, verdiende het ijzeren kruis en de Eremedaille Oranje Nassau. Zijn soms bijna klinische beschrijvingen van dood en verderf gaat tot op het bot, maar steeds blijft de mens, het mens-zijn, voorop staan.

• Sophie De Schaepdrijver – De Groote Oorlog

De Duitse inval van 4 augustus 1914 bracht het kleine koninkrijk België, een neutraal, vreedzaam en burgerlijk land, in één klap midden in de stalen storm van de wereldoorlog.
De oorlogsjaren van ‘Brave Little Belgium’ – zoals de flatteuze term uit de geallieerde pers luidde – vormen het onderwerp van dit boek. De GrooteOorlog biedt het eerste overzicht van de geschiedenis van België in de Eerste Wereldoorlog sinds Henri Pirennes La Belgique et la Guerre Mondiale uit 1928.
Deze studie put uit een veelheid aan gepubliceerde bronnen. De Groote Oorlog handelt over het ultimatum uit Berlijn, de inval, de ‘Duitse gruwelen’, het bezettende gezag en de internationale voedselhulp.
Het boek onderzoekt vervolgens de Flamenpolitiek , het activisme, het leven in het bezette land en aan het IJzerfront, en de erosie van het patriottisme uit de begintijd, en eindigt met een hoofdstuk over de magere jaren na de oorlog, toen in het zegevierende maar verarmde land het besef daagde dat de erfenis van de Groote Oorlog er één zou zijn van verdeeldheid.

• Gaston Durnez – Zeg mij waar de bloemen zijn. Vlaanderen 1914 – 1918

In Zeg mij waar de bloemen zijn – een tittel ontleend aan het bekende liedje van Pete Seeger – verduidelijkt Gaston Durnez wat de Eerste Wereldoorlog betekend heeft voor de gewone Vlaming en voor de geschiedenis van ons volk. Aan het front vonden toen vlaamsgezinde intellectuelen en volksjongens elkaar.
In 28 hoofdstukken, o.m. over de Duitse furie in Aarschot, de gevechten aan het IJzerfront, de gasaanvallen, de houthakkers van de Orne, de Activisten, enz., evoceert Durnez de oorlogsgruwel. Afschuw en verdriet om zo veel ellende klinken er sterk in door. Ontroering en ontzag voor de offers die zovelen brachten, bezielen de bladzijden.
Een aangrijpende historische reportage “opdat wij zouden weten en niet vergeten“ .

• John Keegan – De Eerste Wereldoorlog 1914-1918

Prachtig geschreven, helder gedetailleerd en op alle fronten deskundig… Keegan mag mischien wel de beste historicus op militair gebied genoemd worden. Een schitterende en complete weergave van de oorlog, van zijn politieke en culturele betekenis tot en met de bloedige afloop.

• Ian Westwell – De Eerste Wereldoorlog dag na dag

Het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog werd door vele Europese leiders gezien als een kans om de macht van hun economische en militaire rivalen in te tomen. Velen geloofden dat de oorlog gerechtvaardigd en van korte duur was. In december 1914 verdween de hoop op een korte oorlog, vooral aan het westfront, waar de loopgraven zich van de Noordzee tot Zwitserland uitstrekten. Het aantal slachtoffers was enorm groot en zou alleen maar toenemen in de volgende 4 jaar. Tegen het einde van de oorlog in 1918 waren er naar schatting 8 miljoen militaire dodelijke slachtoffers en 21 miljoen soldaten werden gewond.
De Eerste Wereldoorlog dag na dag is een chronologisch overzicht van de oorlog, van de aanleiding in Sarajevo in juni 1914 tot de wapenstilstand in 1918. Zowel de gevechten op het land als de lucht- en zeeaanvallen zijn erin opgenomen. In het chronologisch overzicht worden spionage, het thuisfront, politiek en technologie besproken. Daarnaast wordt aandacht besteed aan beslissende wapens, sleutelpersonen en -momenten, strategieën en technieken. Het boek is bovendien geïllustrerd met meer dan 400 unieke foto’s die bewijzen hoe dramatisch de Eerste Wereldoorlog verliep.

• Ria Christens en Koen De Clercq – Frontleven 14/18. Het leven van de Belgische soldaat aan de IJzer.

Twee jonge historici bestuderen in dit boek het dagelijks leven van de Belgische soldaten aan het IJzerfront tijdens de Eerste Wereldoorlog. Zij bieden een zeer volledig en ook onthutsend realistisch beeld van dit leven. Na een algemene militaire introductie over de Grote Oorlog, waarin zowel historische als militaire achtergrondinformatie gegeven wordt, gaan de auteurs nader in op het dagelijks leven en bestuderen daarmee de lichamelijke ellende, de impact van de seizoenen, de accommodatie, de soldij, de ontspanning aan het front, de contacten met de burgerbevolking, de soldatentaal, de tijdsindeling, de aflossingen, de verbijfplaatsen, de voeding, de kledij, de hygiëne…

(Belgische observatiepost in Pervijze)

• Joseph Boyden – Driedaagse reis

Xavier en Elijah, twee indiaanse vrienden, worden uitgezonden naar Europa, waar de Eerste Wereldoorlog woedt. Ze zijn jong en argeloos. Elijah raakt geobsedeerd door het spel van dood en verderf; al snel wordt hij de meest gevreesde sluipschutter van het bataljon. Zijn faam maakt hem een held in de ogen van zijn medesoldaten. Xavier worstelt juist met de verschrikkingen van de oorlog en de vele doden die hij op zijn geweten heeft.. Als Elijahs moed omslaat in wreedheid en waanzin, beseft Xavier dat zijn vriend hulp nodig heeft.
Met de taal van een dichter en het oog van een schilder beschrijft Joseph Boyden de onvergetelijke geschiedenis van twee vrienden in de frontlinies. Driedaagse reis is het verhaal van vriendschap en verbondenheid, verdriet en verlies, oorlog en waanzin. Een oorlogsroman die zich kan meten met klassiekers als Pat Barkers Weg der geesten, Louis de Bernières’ Kapitein Corelli’s mandoline en Grijze zielen van Philippe Claudel.

• Paul Reekmans – Een wolk met gouden rand

Het verhaal van de familie Verplancke in Leuven gedurende de Eerste Wereldoorlog. In dit boek wordt het “alledaags” leven van een familie gedurende de Grote Wereldbrand beschreven. Ook de bezetting van Leuven door de Duitsers en vooral de verwoesting van de stad komen uitgebreid aan bod.

• Erich Maria Remarque – De weg terug

Het vervolg op het bekende Van het westelijk front geen nieuws. Dit boek is het tweede deel van het drieluik dat Erich Maria Ramarque geschreven heeft over de Grote Oorlog. Het geeft de lijdensweg weer van drie Duitse frontsoldaten die na de wapenstilstand van 11 november 1918 naar hun heimat terugkeren.
De sfeer van het na-oorlogse Duitsland is echter niet dezelfde meer dan toen ze vertrokken. Overal heerst hongersnood en wordt er revolutie gepredikt.
In dit broeierig wespenest proberen zij opnieuw de draad op te nemen.
Een uitstekend boek dat perfect weergeeft hoe het er aan toe ging in Duitsland vlak na de Grote Oorlog.

• Pieter Dewever – Luid roepen maakt altijd indruk

Augustus 1914, de ‘Groote Oorlog’. De inval en de bezetting van België, de terreur, de mythe van de francs-tireurs, de verwoesting van Leuven en de moord op 209 onschuldige burgers, het activisme, de wederopbouw… Met tal van verhalen over de wederopbouw.
In zijn heel eigen stijl onthult Pieter Dewever het verband tussen de ‘globale village’ en het nationalisme van rond het einde van de negentiende eeuw en het uitbreken van de oorlogsgebeurtenissen. Een negentienjarige student, Gavrilo Princip, wierp de lont in het kruidvat maar ook zonder zijn interventie zou de oorlog zijn uitgebroken.
Veel boeken hebben geschetst hoe het aan het front was. Veel minder aandacht werd besteed aan de belaagde burgerbevolking die het drama en de gruwel wanhopig onderging zonder zich te kunnen verdedigen. Heel opmerkelijk ook was de haast aphatische houding van de Vlaamse intelligentsia die niet de minste voeling had met het ‘gepeupel’ dat van armoe omkwam.

• Siegfried Sassoon – Memoires van een infanterieofficier

In Memoires van een infanterieofficier en Sherstons reis – respektievelijk verschenen in 1930 en 1936, en hier in één band verzameld – vertelt Sassoon onomwonden over zijn ervaringen tijdens de eerste wereldoorlog.
Het boek begint in het voorjaar van 1916. Mitrailleurvuur, granaatinslagen en de geur van modder en gas domineren. Sassoon neemt deel aan een raid en vecht in de slag bij de Somme. Na een roekeloze actie, maakt hij de Duitsers in z’n eentje een loopgraaf afhandig. Als hij zwaar gewond raakt, wordt hij naar Engeland gestuurd. Op de terugweg schrijft hij in zijn dagboek: ‘Ik voel me nog steeds strijdlustig en bereid binnen enkele weken terug te gaan naar het bataljon.’ Eenmaal thuis verandert zijn absolute acceptatie van de oorlog in twijfel over de noodzaak van die eindeloze slachtpartij. Na de nodige overpeinzingen en een gesprek met Bertrand Russel betuigt hij in een verklaring zijn openlijke ongehoorzaamheid aan het militaire gezag. Tot zijn verbazing komt hij niet voor de krijgsraad, maar wordt hij naar een shellshock-ziekenhuis gestuurd, waar zijn arts en vertrouwensman Rivers zijn toestand diagnosticeerd als een ‘anti-oorlogscomplex’.
Dan wordt hij in Ierland gestationeerd en vervolgens naar Palestina gestuurd om vandaaruit weer terug te gaan naar het front in Frankrijk. Eenmaal in Frankrijk neemt alles, op het eind van de oorlog, een dramatische wending.

• Luc Vandeweyer – De Eerste Wereldoorlog: Koning Albert en zijn soldaten

De Eerste Wereldoorlog trof België vanaf de eerste dag met volle kracht. Het land was nochtans neutraal en behoorde niet tot de twee elkaar bestrijdende bondgenootschappen. Die aparte positie probeerde het onder impuls van koning Albert vier jaar lang te behouden. Maar de strategische ligging eiste zijn tol. Het Belgisch leger werd gedwongen gedurende meer dan vier jaar de strijd aan te gaan met de Duitse agressor.
In deze orginele analyse wordt het militaire verloop van de oorlog op indringende wijze beschreven en verklaard. Daarbij is er aandacht voor het strategische en tactische niveau. Zowel de koning-opperbevelhebber als de soldaat komen aan bod. Daarnaast bepaalden de vele technische innovaties, zoals gifgas, tanks, camouflage, loopgraven, nachtelijke patrouilles en scherpschutters, het dagelijks leven en het sterven binnen een strijdmacht waar meer dan 300.000 Belgen deel van uitmaakten. 42.000 van hen overleefden het niet. Nadien was niets meer zoals voorheen.
Luc Vandeweyer onderzocht voor dit boek verloren gewaande archieven en deed dat met een opmerkelijke nieuwsgierigheid. Zo kon hij een verrassend boek schrijven vol onbekende details over het frontleven en de gevechten, dat bovendien een mooi beeld geeft van de eigenzinnigheid van Albert I. De Belgische koning bleek een opmerkelijk strateeg.

• Siegfried Debaeke – Humor in de oorlog

Het lijkt bizar en een contradictie. Maar dit boek over de Grote oorlog staat bol van speelse humor, parodieën, grappige voorvallen en clowneske revues. Zelfs in de meest ellendige en tragische situaties maakten soldaten immers plezier, en staken grappen en kwinkslagen de kop op. Ze waren de pittig gekruide saus die de dienst en de uitzichtloze oorlog draaglijk maakten.
Voor soldaten is en blijft de oorlog een medley van moord en humor: het ene op commando, het andere spontaan en ongedoseerd. Verdriet wordt verbeten en het wenen hebben ze afgeleerd. Wat kan hen dan nog overeind houden ? De lach!
Met de vele nooit uitgegeven foto’s werpt dit boek een verrassend nieuw licht op het leven aan en achter het front.

• Dalton Trumbo – Het veld van eer

Dit is het verhaal van een soldaat die zingend ten oorlog trok. Op zekere dag wrd hij zwaar gewond en belandde in een hospitaal. De doktoren redden zijn leven. Maar wat voor leven was dat ? Een romp met een hoofd erop. Geen armen geen benen. Blind, doof en stom. Een klein beetje gevoel. Maar ook bewustzijn, hersenen die nog functioneren. Een mens dus,al is het een menselijk monstrum.
Wat denkt dat monstrum ? Oorlog is waanzin. Sterven voor je land, voor de vrijheid, voor de democratie: het is sterven voor woorden, smoesjes van de grote heren die met sjerpen en medailles de doden herdenken. Dulce et decorum pro patria mori, het veld van eer: leugens. Als je dood bent, ben je minder dan een hond, een rat, een bij of een mier, minder dan een witte made die over een mestvaalt kruipt. Als je dood bent, ben je dood. Dood.
Een oorlogsroman ? Een anti-oorlogsroman ? Een pacifistisch pamflet ? Een schrijnende aanklacht ? Diep-menselijk en aangrijpend ? Hard en rauw ?
Al deze termen – clichés als de lezer wil – en legio andere zijn op een of andere manier wel op dit boek van toepassing. Maar stuk voor stuk en alle tezamen zijn ze onvoldoende om dit boek te typeren – het onttrekt zich aan iedere typering, omdat het inderdaad uniek is. Het werd geschreven in 1938 en het gaat over de Eerste Wereldoorlog – maar evengoed over de tweede, over korea, over Israël, Jemen, Vietnam, Biafra, over alle oorlogen waarin soldaten sneuvelen of – wat mischien erger is- tot monstra worden gemaakt.

• Peter Liddle – The 1916 Battle of the Somme

The 1916 Battle of The Somme is not restricted to the view of the front-line infanteryman, it also relates the experiences of the gunner, sapper, airman, medical officer, and nursing sister. The autor explains how the Somme became scorched into the nation’s heritage and into its historical consciousness, but with a distoration produced by a literary legacy as regrettable as it is understandable. In this substantial, powerfully argued, and convincing case, Liddle takes issue with the judgement of some historians and with the commonly held verdict on the battle. Furthermore, in an entirely appropaiate conclusion, he demonstrates how the morale of the Britisch Expeditionary Force triumphantly survived such a long and demanding experience.
It is fitting that our view of the battle of the Somme should be based upo what actually happened and on the personal experiences recorded at the time, tather than on judgements rooted in legend or based upon values differing from those prevailing in 1916. The narrative draws extensively on diaries, letters, reports, photographs and drawings from the magnificent Liddle collection at the University of Leeds. In this distinctive presentation of the Battle of the Somme, there is a challenge to think critically about what may previously have been accepted as ‘received wisdom’.

• Philip Warner – The Battle of Loos

On 25 September 1915, and for a few days afterwards, the small town of Loos, between Lens and La Bassée in Northern France, became the centre of one of the most intense and bloody battles of the First World War. The casualties were appaling – about 60,000, most of whom died on the first day. Altough the main objective of a large-scale breaktrough, was not archived, some 8,000 yards of enemy trench were captured and in some places the German defences were penetrated by up to two miles. Had these initial gaines been exploited the course of the war might well have been different.
Philip Warners’ narrative is vividly brought to life through the words of suvivors from all parts of the line: the infantery, the gunners, the officers, and including extracts from the letters and diaries of Sir John French – if courage and endurance could have won the day, Loos would have been a resounding success. Through their accounts and diaries of the time, they reveal one of the most horrific tales of war yet told as well as the heroism and determination that in the end tipped the scales to victory.

(Wat er overblijft van het voormalige station van Ramskapelle)

• Luc Devliegher en Luc Schepens – Front 14/18

Front ’14-’18 geeft een boeiende kijk op een schijnbaar uitgeput thema. Het militair aspect van de oorlog is gerelativeerd en ontdaan van zijn traditionele hoogdravende of technische toon. Het leven van de soldaten en de burgers in de frontstreek wordt herleid tot zijn soms prozaïsche, soms heroïsche werkelijkheid, dank zij o.m. uittreksels uit dagboeken. Over de Vlaamse Beweging aan het front komen er weinig gekende bijzonderheden in voor. In een ander hoofdstuk lezen wij ten slotte niet alleen hoe kunstwerken onherroepelijk verloren gingen, maar ook hoe ze gered konden worden in een harde strijd tegen de tijd en het oorlogsgeweld. Het tweede deel van dit werk brengt een selectie van grotendeels gelokaliseerde en gedateerde, esthetisch verantwoorde en veelal onuitgegeven foto’s. Hiervoor hebben de samenstellers geput uit de rijke verzamelingen van Belgische, Duitse, Engelse en Franse oorlogsarchieven en uit particuliere verzamelingen. Tevergeefs zal men zoeken naar sensatiefoto’s. Dààr was het de samenstellers niet om te doen. “Het is onze bedoeling geweest het drama van vijftig jaar geleden voor te stellen in zijn echte dimensie die een menselijke dimensie is”., zo lezen wij in de Inleiding. En verder: “Het zinloze van vele aspecten van deze oorlog onderstreept des te sterker het zinvolle en het schone van vele indiduele gedragingen”. Kortom, Front ’14-’18 is een boek én voor jonge mensen die vragen naar de zin van het historisch gebeuren én voor de ouderen die zelf de oorlog meemaakten en misschien hier en daar iets zullen vernemen, dat niet in hun sector is voorgevallen en dat zij wellicht nooit hebben vermoed. Kaarten en registers verhogen de bruikbaarheid van dit boek.

• Major & Mrs Holt’s Concise Illustrated Battlefield Guide – The Western Front-North

Following in the Holt’s series of five best-slling Battlefield Guides (To Ypres, The Somme, Gallipoli, Normandy Landing Beaches and Operation Market-Garden) comes this Concise Illustrated Guide to 18 of the First World War’s most significant battles of the northern Western Front. It is a companion volume to their Western Front – South guidebook.
Whether travelling on the ground or in the mind the reader is carefully and concisely guided through the battlefields with a mixture of succinct military history, cameo memoires, poetry and informed opinion – as well as careful travel directions.
Each battlefield has a brief Summary of the Battle, the Opening Moves, a description of What Happened and a Battlefield Tour of the most salient features, accompanied by a sketch map and colour photographs of the battlefield today. There are sections on Tourist Information and War Graves Organisations and a sketch map on pages 2-3 puts the battlefield in perspective.
Respected First World War authorities Tonie and Valmai Holt, who are credited with having created and introduced the modern battlefield tour, have been guiding groups around the battlefioelds of WW1 and have written over 20 books on military subjects, including several biographies, for over a quarter of a century and have written quality historical research and familiarity with the battlefields and the regions of France an Belgium in which they are situated, that has come to be expected of the Holts.

• Major and Mrs Holt’s Concise Illustrated Battlefield Guide the Western Front – South

Following in the Holt’s series of five best-slling Battlefield Guides (To Ypres, The Somme, Gallipoli, Normandy Landing Beaches and Operation Market-Garden) comes this, the second of two books covering the wholelenght of the Western Front. It is a concise illustrated Guide to 12 of the First World War’s most significant battles. It is a companion volume to their Western Front – North guidebook and completes what will become the standard work for those interested in the battlefields of the First World War.
Whether travelling on the ground or in the mind the reader is carefully and concisely guided through the battlefields with a mixture of succinct military history, cameo memoires, poetry and informed opinion – as well as careful travel directions.
Each battlefield has a brief Summary of the Battle, the Opening Moves, a description of What Happened and a Battlefield Tour of the most salient features, accompanied by a sketch map and colour photographs of the battlefield today. There are sections on Tourist Information and War Graves Organisations and a sketch map on pages 2-3 puts the battlefield in perspective.
Respected First World War authorities Tonie and Valmai Holt, who are credited with having created and introduced the modern battlefield tour, have been guiding groups around the battlefioelds of WW1 & WW2, or researching for their battlefield guides and have written some 20 books on military subjects.
This book continues the tradition of high quality historical research and familiarity with the battlefields and the regions of France in which they are situated that has come to be expected of the Holts.

• Peter Barton – De slagvelden van Wereldoorlog I

In dit unieke boek maakt u voor het eerst kennis met de nooit eerder geplubliceerde panoramische foto’s van de slagvelden van de Eerste Wereldoorlog, die recent werden ontdekt in de archieven van het Imperial War Museum in Londen.
Dit unieke boek laat u de slagvelden zien zoals u ze nog nooit eerder zag. Met een kijkhoek van 160 graden en een resolutie, zo scherp dat details zichtbaar zijn - een soldaat die de luizen van zijn hemd plukt, een zwartgeblakerde boom in een desolaat landschap…
In combinatie met overzichtelijke kaarten, die de foto’s situeren, verslagen van de veldslagen die op de plaatsen in kwestie werden uitgevochten, getuignissen van de frontsoldaten die het allemaal meemaakten, brengen deze foto’s de Grote Oorlog op ongeëvenaarde wijze tot leven…

(Het Onze-Lieve-Vrouwehoekje in Oud-Stuyvekenskerke)

• Richard Heijster – Krieg. Ieper, het martyrium van 14/18 door Duitse ogen

Aan de hand van meer dan 300 citaten, en met behulp van 180 illustraties en kaarten, vertelt WO1-expert Richard Heijster het schokkende verhaal van de strijd bij Ieper tijdens de Eerste Wereldoorlog. Hij gebruikt hoofdzakelijk Duitse ooggetuigenverslagen, een invalshoek die vreemd genoeg zelden door andere auteurs gekozen is.
Wat betreft de schuldvraag over het ontstaan zijn historici het nog steeds oneens. Wel is duidelijk dat ons beeld van de Eerste Wereldoorlog nogal gekleurd is door dat van de Tweede. Toch vochten de Duitse soldaten in 14/18 niet voor verderfelijke idealen en was rassenhaat niet een van de drijfveren. Net zoals hun tegenstanders dachten de meeste Duitsers voor een rechtvaardige zaak te strijden. De ellende aan de fronten was bij geen enkele partij uniek en de dood die in het verschiet lag, was voor iedereen gelijk: uiteengereten worden door een granaat of een kogel, creperen door ingeademd strijdgas, opengesneden worden door een bajonet, levend begraven worden door een instortende loopgraaf of overlijden aan zoiets weinig heroïsch als een ziekte opgelopen door de erbarmelijke leefomstandigheden.
Het werkelijke onderscheid tussen de elkaar op leven en dood bestrijdende soldaten was de taal en de kleur van het uniform. Door de Duitse veteranen eindelijk opnieuw te laten spreken, kunnen hun lotgevallen in het juiste verband worden geplaatst. De tegenstanders waren lotgenoten en zelfs de passages waaruit Duits patriottisme blijkt, lijken sterk op die van hun opponenten. Ze zijn net zo zuiver van toon. Aan welke zijde een soldaat zich bevond, werd uiteindelijk alleen bepaald door waar zijn wieg had gestaan…

• Hanson W. Baldwin – De Eerste Wereldoorlog

De grote belangstelling die er bestaat voor alles wat betrekking heeft op de Eerste Wereldoorlog, moge op het eerste zicht merkwaardig zijn (de mensheid heeft nadien zoveel andere, en grotere, verschrikkingen beleefd), gerechtvaardig is ze ongetwijfeld. Het was de Eerste Wereldoorlog die een reeks ontwikkelingen en gebeurtenissen op gang bracht die het aanschijn van de wereld volledig hebben veranderd. De Russische revolutie van 1917 en de huidige machtspositie van het communisme, de opkomst van fascisme en nationaal-nationalisme, de Tweede Wereldoorlog, de geweldige sociale en politieke omwentelingenin de voormalige koloniale gebieden: zonder de Eerste Wereldoorlog zou dat alles er niet zijn geweest of een totaal andere vorm hebben aangenomen. De oorlog die in 1914 begon en die in zijn gevolgen nog voortduurt, markeert een breuk in de Europese en wereldgeschiedenis.
De geschiedenis van die oorlog zelf heeft de bekende verslaggever Hanson W. Baldwin in dit boek geschreven: de politieke en militaire gebeurtenissen, de strijd te land en ter zee. Daarnaast heeft hij boeiende karakteristieken van de leidende figuren van beide partijen – Loyd George, Clemenceau, Foch, Hindenburg, keizer Wilhelm, tsaar Nicolas, Atatürk.
Ondanks de betrekkelijk geringe omvangis dit een belangrijk en uitstekend gedocumenteerd overzicht van een periode waarin miljoenen stierven voor onduidelijke idealen, waarin verdwazing in de topleiding samenging met onvoorstelbare heldhaftigheid van de man in de loopgraaf.

• Paul Wombell – Het ware gezicht. De slag bij Passendale 1917

Een uitgebreid verslag dat het ware gezicht van de oorlog toont, aan de hand van foto’s, spotprenten, krantenartikels en officiële documenten.
Dit tot nu toe ongeplubliceerde overzicht van de gebeurtenissen die geleid hebben tot de slag bij Passendale en de gevolgen ervan verheldert bepaalde opvattingen over de betekenis van de oorlog en geeft een beter inzicht in het verloop van onze geschiedenis.

• 80 foto’s van Horace Nicholls, Ernest Brooks, Warwick Brooke, William Rider-Rider, J.F. Hurley, G.H. Wilkins en anderen, waaronder verscheidene die voor het eerst worden gepubliceerd.
• Spotprenten die nooit eerder gepubliceerd zijn, uittreksels uit oorlogsdagboeken en officiële documenten.
• Persoonlijke herinneringen van overlevenden.

• Alan Clark – Zelfmoord der giganten

Op het westelijk front liepen de legers spoedig vast in de modder van Vlaanderen. Maar in de uitgestrekte vlakten en wouden van Oost-Europa raakten de drie grote rijken – Rusland, Duitsland en Oostenrijk-Hongarije – met elkaar slaags in een reeks titanische maar weinig bekende veldslagen, waarbij miljoenen mensen en honderden kilometers front betrokken waren.
Kort na het uitbreken van de oorlog in 1914 was de Russische stoomwals Pruisen binnengerold, maar hij werd teruggeworpen in de moerassen van Tannenberg. In de volgende drie jaren golfde de strijd onbeslist op en neer.
Alan Clark, reeds bekend door zijn studie over het oostelijk front in de Tweede Wereldoorlog, neschrijft in dit boek de campagnes die tot de ondergang van drie grote keizerrijken leidden.

• A.J.P. Taylor – Op tijd voor het front

Op een zwoele zomerdag in 1914 werd Franz Ferdinand, erfenaam van de Oostenrijk- Hongaarse troon, neergeschoten in een onbekend stadje op de Balkan. Europa hoorde het nieuws, haalde de schouders op en vergat het incident te Sarajewo. Maar minder dan zes weken later was de bloedigste oorlog in de geschiedenis begonnen.
A.J.P. Taylor, één van de origineelste en briljantste moderne historici, beschrijft de kritieke dagen toen de soldaten en staatslieden in Europa ontdekten, dat zij het apparaat dat ze geconstrueerd hadden, niet meer onder controle konden houden. De verbonden en tijdschema’s waren bedoeld om af te schrikken. Nù zorgden deze ervoor dat land na land in een uitzichtloze en zinloze oorlog verwikkeld raakte, waarin miljoenen mensen zouden sterven.

• Kommandant C. Stevens – Tien van den IJzer

Dit boek, uitgegeven in 1930, is een samenvoegsel van de notities die Kommandant Stevens gedurende de jaren 1917 en 1918 had bijgehouden.
Het geeft perfect het leven van de Belgische frontsoldaat weer en gaat in detail waar het de uitrusting betreft.
De groote wacht, de rustperiodes en het leven én ontberingen in de loopgraven komen ruim aan bod.

(Overblijfselen van de eerste IJzertoren in Diksmuide)

• Alistair Horne – Dood van een generatie

Tegen het einde van 1914 was de oorlog volkomen vastgelopen, nadat de Geallieerden zich hadden verschanst in een loopgravenlinie die zich in een ononderbroken lijn uitstrekte van Zwitserland tot aan de Noordzee. Beide partijen geloofden nog steeds in de mogelijkheid van een bliksemoverwinning, maar in de loop van de volgende twee jaar zou de bloem van een generatie afgeslacht worden in een serie van steeds nuttelozer en zinlozer aanvallen.
Alistair Horne, een van de meest vooraanstaande Engelse historici, beschrijft de verschrikkingen van de loopgravenoorlog en van twee vreselijke veldslagen: Verdun, waar de Duitsers en de Fransen – die hevige verliezen leden – bijna tot overgave dwongen, en de Somme waar de Britse troepenvan de oorlog een parade maakten en neergemaaid werden door Duitse machinegeweren.

• Piet Chielens, Dominiek Dendooven en Hannelore Decoodt – De Laatste Getuige

Nu de laatste overlevenden van de Eerste Wereldoorlog zijn weggevallen, resten nog het landschap, de bunkers en de begraafplaatsen als laatste getuigen. Dit boek brengt voor het eerst de tweehonderdvijftig belangrijkste sites en relicten van de Eerste Wereldoorlog in de Westhoek in kaart en biedt achtergrondinformatie.
De Laatste Getuige. Het oorlogslandschap van de Westhoek is een referentiewerk over de Eerste Wereldoorlog door de recente kijk op de oorlogsgebeurtenissen en het leven achter het front, en door het volledige overzicht van alle sporen die in het landschap zijn achtergebleven. Het verleent zo aan de “eerste generatie zonder ooggetuigen” een onmisbaar inzicht in deze oorlog die nooit meer overgaat.

• Johan Meire – De Stilte van de Salient

De Ieper-Salient, zoals de streek rond Ieper heet, vormt een echt herinneringslandschap. Bijna vier jaar lang (1914-1918) maakte de frontlijn van de Eerste Wereldoorlog een halve boog rond de stad. Het maakte de Salient (zoals een dergelijke uitstulping in de frontlijn genoemd wordt) tot een van de meest geweldadige frontzones van de Eerste Wereldoorlog. Ook vandaag blijft de oorlog overweldigend tastbaar aanwezig in de vele begraafplaatsen en monumenten in de streek. Jaarlijks bezoeken vele duizenden mensen de oorlogsmusea en nemen er deel aan allerlei herdenkingsrituelen.
De Stilte van de Salient is de eerste omvattende studie van de herinnering aan de Eerste Wereldoorlog in de streek van Ieper. Dit unieke boek is gebaseerd op de doctoraalstudie waar antropoloog Johan Meire (K.U. Leuven) vier jaar aan werkte. Het gaat voor het eerst na hoe mensen sinds de oorlog in de streek van Ieper zijn omgegaan met het oorlogsverleden en brengt ook de recente, verrassende heropleving van de herinnering aan de Eerste Wereldoorlog in kaart.
Het ruim geïllustreerd boek laat zien hoe die herinnering in allerlei activiteiten steeds mee werd ondersteund door de mensen in de streek van Ieper zelf. Tegelijk blijft de regio het reisdoel van buitenlandse, vaak Britse bezoekers die er het graf van een lang geleden gesneuveld familielid komen bezoeken.
Met dat alles is de oorlogsherinnering in de streek rond Ieper nooit echt bepaald door de grote politieke kwesties of ideeën. Zij is levendig gebleven doordat zij geworteld is in de heel concrete lokale en familiale leefwereld van de diverse groepen voor wie de Grote Oorlog een belangrijk verleden was of is.

• Gaston Durnez – Een bloem in het geweer

In augustus 1914 verlieten lachende soldaten Berlijn met een bloem in het geweer. Zij gingen een militair uitstapje maken, een frisse tocht van enkele weken naar Parijs. De meisjes wierpen kushandjes en riepen dat ze de Fransen nu maar eens eindelijk een lesje moesten geven.
Het uitstapje werd een vier jaren durende mars naar de dood. De bloem van de Europese jeugd verging in de modder van de IJzer, van Ieper, van de Somme.
Vijftig jaar is dat nu geleden en het trompetgeschal van de herdenkingsplechtigheden is niet van de lucht. Gaston Durnez schreef naar aanleiding daarvan een reportage-in-het-verleden. Geen geschiedkundige studie, maar een speurtocht naar ‘de kleine man in de Dodengang’. Hij ging praten met overlevenden, las soldatenkrantjes zocht naar herinneringen in de Vlaamse frontstreek en trachtte de atmosfeer op te roepen waarin die ‘kleine man’ de gebeurtenissen in het erg getroffen Vlaanderen heeft meegemaakt. Op zijn tocht vond hij ook treffende, weinig gekende biezonderheden over de klandestiene Frontbeweging. Waarom er, ondanks alles géén Vlaamse opstand aan de IJzer kwam, wordt u in dit boek verteld.

• Marcel Boey – Vlaanderen aan de IJzer. Tragedie 14/18

De Eerste Wereldoorlog zou tot een beslissende wending leiden in het leven van de Vlaamse gemeenschap. Hoeveel er over leven en lijden aan het IJzerfront werd geschreven, een algemeen en gestructureerd verhaal van de IJzertragedie was er nog niet.
Tragedie 14/18 verhaalt het engagement van Vlaamse jongeren in 1914, verklaart hoe in het leger scheefgetrokken verhoudingen tot stand kwamen, vertelt hoe de frontbeweging groeide, hoe ze trots met haar open brieven misbruiken en oorlogsgruwel aan de kaak stelde.
De auteur, die geen enkele bron verwaarloosde, had het voorrecht een beroep te kunnen doen op getuigenissen van vooraanstaanden, maar ook van zeer eenvoudigen.
Om hen allen te eren werd na het verhaal in enkele IJzersymbolen het beeld van de Vlaamse soldaat geschetst. Dit boekje brengt verder nog de tekst van de ‘Open brieven’ : documenten die blijvende getuigen zijn van lijden, geduld, schoonmenselijkheid en levenswil.

• Peter Simkins - De Eerste Wereldoorlog. Westfront

Ruim zeventig jaar later werpt de Eerste Wereldoorlog ( 1914 - 1918) nog steeds een diepe schaduw over de 20ste eeuw. verloop en de gevolgen ervan hebben een belangrijke stempel gedrukt op de wereld waarin wj nu leven.
Dit boek behandelt alle aspecten van de Eerste Wereldoorlog en gaat in op de aard van het conflict en de manier waarop de oorlog aan het Westfront is gevoerd. was de rol van de opperbevelhebbers aan beide zijden ? Hoe doorstonden de civiele soldaten de vreselijke veldslagen van 1916 en 1917 ?
Het boek beperkt zich niet tot deze vragen, maar behandelt ook de dagelijkse routine van de frontlijnsoldaat, vervoer en bevoorrading, rust en ontspanning, medische diensten en communicatie. 400 authentieke foto's met gedetailleerde informatie geven u een goed beeld van het leven en de strijd van de soldaten in deze oorlog.

(Een bunker in Bayernwald)

• Jean-Pierre Jeunet, Guillaume Laurant, Phil Casoar – Un long dimanche de fiançailles

Dit fascinerende boek heeft als uitgangspunt de ontroerende film Un long dimanche de fiançailles (A very long engagement) van de Franse regisseur Jean-Pierre Jeunet, met als acteurs Jodie Foster en Audrey Tautou.
De succesvolle film vertelt het ontroerende verhaal van Mathilde en haar geliefde Manech, die naar de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog wordt gestuurd.
Wat weinigen weten, is dat de film gebaseerd is op ware gebeurtenissen. In dit boek maakt u kennis met de mensen achter de personages en de feiten achter de fictie. Het dompelt de lezer onder in de rauwe werkelijkheid van het leven in de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog, en is dus een absolute must voor zowel geschiedenis- als filmliefhebbers.

• Winston Churchill – Drie jaar wereldbrand 1916-1918

Ruim acht jaar na het einde van den Grooten Oorlog, den Grooten Geesel der morderne geschiedenis, zijn mémoires als de hierna volgende van minister Churchill méér dan een herinnering, verbleekend in een snel-levenden tijd. Zij zijn, in hun vaak zo schijnbaar-koele feitenopsomming, een dreunende waarschuwing aan dit en volgende geslachten. Een waarschuwing, omdat zij niet alleen memoreeren de ontzettende slachting die “geweest is”, maar ook schrikkelijk-welsprekend profeteeren de gevaren van een nieuwen, bloediger, barbaarscher broedermoord, waarbij dat wat was in het niet zou verzinken. Een waarschuwing tegen het snood bedrijf der chauvinisten, jingoïsten, gele drijvers, waar zij zich ook bevinden, boven of beneden den Moerdijk, ten Oosten of ten Westen van den Rijn, benoorden of bezuiden de Alpen, op ons continent of in andere weereldeelen. Een waarschuwing aan sceptici of onverschilligen, om eindelijk in te zien het machtig belang van vervaging van politieke grenzen, van militaire en daarnaast vooral ook van economische ontwapening; het groeiend belang, kortom, van een Volkenbond, die steeds meer bekleed met het gezag van een opperstaat, het ideaal belichaamt van Wereldvrede en Humaniteit.
Niet om het aangenaam gevoel te wekken van een: “Goddank, dat is tenminste achter den rug”,- neen, om aan de wijde kringen der Nederlandse publieke opinie, die zij bestrijken, den spiegel van afschuwelijke toekomstmoglijkheden voor te houden, was het, dat “De Telegraaf” en “De Courant – Het Nieuws van den Dag” deze artikelen van mr. Churchill hebben gepubliceerd en ze thans opnieuw in brochurevorm het licht doen zien.

• Edmund Blunden – Oorlogsgedruis

Als jonge officier was Edmund Blunden onafgebroken, van november 1916 tot februari 1918, in de Ieper Salient aanwezig. In Oorlogsgedruis beschrijft de Britse dichter, die doorgaans in één adem genoemd wordt met Robert Graves, Wilfred Owen en Siegfried Sassoon, zijn traumatische ervaringen en die van het elfde bataljon Royal Sussex Regiment tijdens de rampzalige veldslagen aan de Somme, bij Ieper en Passendale.
Met de nu voor het eerst in het Nederlands vertaalde cultklassieker in de hand kan de lezer de loopgravenoorlog welhaast op de voet volgen.
Edmund Charles Blunden (1896 – 1974), invloedrijk dichter en criticus, werd onderscheiden met het Military Cross en ontving in 1922 de prestigeuze Hawthornden Prize for Poetry. Van 1924 tot 1924 doceerde hij in het Verre Oosten waar hij tevens werkte aan Oorlogsgedruis.

• Daniël Vanacker – De Frontbeweging. De Vlaamse strijd aan de IJzer.

De Eerste Wereldoorlog is een cruciale periode in de geschiedenis van de Vlaamse Beweging. In het bezette land gingen Vlaamsgezinde burgers, de “activisten”, samenwerken met de Duitse bezetter. Aan het IJzerfront richtten Vlaamsgezinde militairen een clandestiene organisatie op, de “Frontbeweging”, om hun eisen te verdedigen. Beide brachten het zelfbestuur als prioriteit op het Vlaams programma.
Over de geschiedenis van de Frontbeweging hangt een waas van geheimzinnigheid. Toen de leider van de organisatie, Adiel Debeuckelaere, na de oorlog voor de krijgsraad gedaagd werd, besoten zijn vrienden alles te ontkennen. De “ruwaard” werd vrijgesproken, maar na het proces kreeg iedereen het moeilijk met de grens tussen feiten en fictie.
Na jarenlange studie van oorlogskranten, rapporten, memoires, pamfletten, dagboeken en briefwisseling is Daniël Vanacker erin geslaagd de geschiedenis van de Friontbeweging te reconstrueren. Het werd een monumentaal werk, onmisbaar voor wie interesse heeft voor de geschiedenis van de Vlaamse Beweging of voor de Eerste Wereldoorlog.
In de FRONTBEWEGING belicht de auteur het groeiende ongenoegen over de vernederingen die de soldaten aan het front om hun Vlaming-zijn ondergingen. Hij gaat na hoeveel Vlaamse studiekringen er aan het front bestonden en waar ze zich mee bezighielden. Hij schetst wanneer de Frontbeweging ontstond, hoe haar programma in de loop van de jaren evolueerde en welke de invloed van het activisme was. De houding van koning Albert en de Belgische regering alsook de rol van de Vlaamse volksvertegenwoordigers Frans Van Cauwelaert en Alfons Van de Perre konden niet onvermeld blijven. De auteur onderzoekt hoe de beweging in de diverse divisies en regimenten uitgebouwd én ontmanteld werd. Hij noteert wanneer wie welke straffen opliep voor welke feiten.
DE FRONTBEWEGING is een indringend, buitengewoon gedocumenteerd en onthullend boek.

• Heemkring Opwijk-Mazenzele – Getuigenissen van de “andere oorlog”. Opwijk en Mazenzele (en omstreken) 1914-1918.

Oorlogen sterven net als mensen. Op een gegeven ogenblik riskeren zij te verdwijnen in de vergetelheid en dat is soms goed. Dit boek wil echter verhinderen dat oorlogsfeiten flarden vervlogen tragiek uit de geschiedenis worden.
Er is geen huis in Vlaanderen zonder een familieverhaal uit de Eerste Wereldoorlog, een familieverhaal dat soms de allures van een ware sage aanneemt. Opa heeft het duizend keer verteld, vader heeft het honderd keer naverteld, junior wil het op een mooie dag noteren voor het “Familieblad”, waarin hij stof verzamelt voor een “Grote Geschiedenis van de Stam” die hij ooit zal schrijven.
Heemkring Opwijk-Mazenzele vindt het belangrijk om via dit boek bewaarde getuigenissen van de “andere oorlog” in het dorp te verspreiden onder de huidige generatie, nu 90 jaar na het begin van de oorlog.

• René Lyr – Onze helden gestorven voor het vaderland

When the war is over, don’t throw away the lesson of the war.
Al de volkeren die voor de zware taak staan van het herstel van hun land zouden dit wijze woord van een Engelsch staatsman moeten gedenken.
Wij vooral. Wij vormen het grensland tussen de latijnse en germaanse wereld; wij zijn de noodzakelijke voorwacht in den strijd van de beschaving tegen de barbaarschheid. Gedurende 5 jaren, die duurden als eeuwen, werden wij verdrukt, verdrongen en methodisch uitgeplunderd door een verdrukker die onze economische mededinging voorgoed verlammen wilde. Wij hebben nu den plicht en dragen de grootsche taak in de wereld de plaats te herwinnen die wij in 1914 bekleedden. Om dat te bereiken moeten alle krachten eendrachtig samenwerken; we moeten alle hulpbronnen, zoo materieele als morele, worden aangewend.
Wij moeten vertrouwen hebben in de naties die met ons verbonden waren in den strijd; maar wij moeten vooral beslist zijnom zelf te waken over onze onafankelijkheid; wij moeten ons leger op dusdanige wijze inrichten, dat het voor het land, na de ontzettende ervaring van den oorlog, onze veiligheid en de ondschendbaarheid van ons grondgebied kunnen vrijwaren.
Het is plicht voor de Regeering te arbeiden aan deze grootsche taak; maar zij zou machteloos staan, indien ze niet steunen kon op den bewusten wil van heel het volk, dat bereid is de noodige offers te brengen voor het heil en de herstelvan dit land.
Dat de heugenis aan hen die in het uur des gevaars de martelaars zijn geweest onzer vrijheid, onzen ardeid en onzen wil beheersche. Laten wij met ontroerend eerbied gedenken de mannen die zich in den strijd hebben laten slachtofferen voor de bevrijding van onzen geheiligden grond; laten wij steedsdie onbekende helden van de Verbonden-Inlichtingensdiensten gedenken, die vóór de moordende kogel hen trof, nog de vijandelijke beulen trotseerden, met dat onwankelbaar vertrouwen in de eindelijke zege van het recht. Helden waren zij, want zij hebben met hun bloed het levensrecht van hun volk betaald. Dat hun voorbeeld ons voorlichte in deze minder tragische maar zeer ernstige tijden.
Ik hoop dat vele duizenden in den lande dit boek mogen lezen. Dat ze in gedachten buigen over het graf van hen die gevallen zijn, opdat hun hart blijve kloppen op het sterke rythme dat het hart bewoog onzer roemrijke doden. (Albert Devèze)

• De Eerste Wereldoorlog in foto’s – J.H.J. Andriessen

De Eerste Wereldoorlog kostte aan circa tien miljoen mensen het leven en zo’n twintig miljoen mensen raakten gewond. In 1918 waren zowel de ‘geallieerde’ als de ‘centrale’ legers aan het eind van hun krachten. Twee belangrijke gebeurtenissen maakten ten slotte een eind aan de oorlog: de komst van de Amerikanen die zich aan de kant van de geallieerden schaarden, en de revolutie in Duitsland.
De oorlog liet onuitwisbare sporen na. Keizerrijken en koninkrijken verdwenen en de wereld veranderde totaal van aanzien. Tijdens de vredesgesprekken te Versailles werd Duitsland als schuldige aangewezen en volledig verantwoordelijk gesteld. In werkelijkheid was de schuldvraag veel gecompliceerder en pas in onze tijd zetten steeds meer historici vraagtekens bij de rol van de geallieerde deelnemers aan de Eerste Wereldoorlog.
De Eerste Wereldoorlog in foto’s bevat ruim 800 foto’s met een uitgebreide toelichting en behandelt de belangrijkste facetten van de Eerste Wereldoorlog. Nieuwe feiten en inzichten en unieke foto’s maken dit boek tot een interessant en lezenswaardig document voor zowel de geïnteresseerde leek als de historicus. Het is een waardevolle bijdrage aan de juist laatste tijd toenemende interesse voor dit wereldconflict, dat twintig jaar later gevolgd zou worden door een nieuwe, evenzo vreselijke oorlog met wederom miljoenen slachtoffers.
Voor het beeldmateriaal mocht de auteur gebruikmaken van het unieke fotoarchief van het Imperial War Museum te Londen.

• Alistair Horne – De prijs van de eer Verdun 1916

‘Verdun was de bloedigste veldslag in de geschiedenis. De prijs van eer is het ultieme boek over dit onderwerp’ – THE SUNDAY TIMES

De slag om Verdun duurde tien maanden. In die tijd vielen meer dan 700.000 slachtoffers, langs een frontlijn van nauwelijks twintig kilometer. Het doel was niet zozeer de vijand te verslaan, alswel hem dood te laten bloeden.
Hornes klassieke boek is een diep introerende studie over de slag en de mannen die er vochten. Het laat zien dat Verdun een sleutel is tot het begrijpen van de Eerste Wereldoorlog: van de gedachte van de leiders, de tradities die hen bonden en de wereld die hun gang liet gaan.
Sir Alistair Horne (1925) bracht grote delen van zijn leven in het buitenland door. Hij diende in het Britse leger en werd opgeleid aan Jesus College, Cambridge. Hij schreef vele boeken, waaronder To lose a Battle: France 1940, A savage war of piece: Algeria 1954-1962 en onlangs Seven Ages of Paris. Zijn werk werd regelmatig bekroond. Zelf werd hij onderscheiden met de CBE en het Franse Légion d’Honneur.

• W Doyle S.J. – Een Aalmoezenier in den Grooten Oorlog

Het levensrelaas van pater William Doyle, dat ons via zijn jeugd en zijn priesteropleiding, meeneemt naar 1916, het jaar dat hij almoezenier wordt in het Britse leger. Pater Doyle schuwt hierbij het gevaar niet. Regelmatig is hij tijdens een veldslag terug te vinden in de eerste linie waar hij onverstoorbaar een steun en toeverlaat is van de frontsoldaat, ongeacht zijn geloof of afkomst. Deze instelling heeft pater Doyle enorm geliefd gemaakt bij de jongens die soms in de erbarmelijkste omstandigheden moesten trachten te overleven. In zijn dagboek beschrijft hij de oorlog zoals hij die meemaakte, zonder afbreuk te doen aan de gruwel die hij alle dagen moest doorstaan.

• Jos. Vierstraete – Gamin Matricuul 1643

“Niettegenstaande alles, blijven zij optimisten, hoe paradoksaal dit nu ook klinke. Ware het niet zo, zij aarzelden geen ogenblik hun wapens tegen zich zelf te keren. Dit is niet-le mal de vivre, alhoewel het woord van La Fontaine: - ils n’en mouraient pas tous, mais tous étaient frappés – op allen slaat. Zij houden stand, om zich zelf, om hun makkers, en dit kristaliseert zich in een hoger idealisme, in dienst van de nationale gemeenschap.
Uiteindelijk is hun moed sterker dan hun leed. En daarom, U allen, hoed af! voor deze kanditaaten-gesneuvelden, die alleen uit de Gehenna terugkeerden, omdat zij een heel klein beetje chance hadden.”
Jos. Vierstraete werd geboren te Watou op 1 augustus 1897. Deze bloedrijke natuur wordt oorlogsvrijwilliger in mei ’15 bij het I B , 1 Cie Zwarte Duivels.

• Willem Melching & Marcel Stuivenga – Ooggetuigen van de Eerste Wereldoorlog

Op 28 juni 1914 werd in Sarajevo de Ooostenrijkse troonopvolger Franz Ferdinand vermoord door de Servische anarchist Gavrilo Princip. Met deze daad kwam er een einde aan een periode van relatieve politieke stabiliteit in Europa. Verschillende landen, verenigd in machtsblokkendie waren ontstaan vanuit de gedachte de vrede te kunnen waarborgen, verklaarden elkaar als in een domino-effect de oorlog. Binnen enkele weken was er een oorlog begonnen die zijn gelijke in de geschiedenis niet zou kennen.
De gruwelen van de Eerste Wereldoorlog en de eindeloze loopgravenstrijd met de miljoenen slachtoffersstaan nog steeds in het geheugen van Europa gegrift. Wat een korte, heroïsche en traditionele oorlog moest worden, ontaardde in een jarenlange martelgang, waarin de technologische vooruitgang een hoofdrol speelde en waarin voor het eerst op grote schaal gifgas werd gebruikt.
Ooggetuigen van de Eerste Wereldoorlog geeft een overzicht van de aangrijpendste en indrukwekkendste verslagen uit deze oorlog. Deze verslagen zijn afkomstig van de diverse fronten, maar oof vanaf de zee, vanuit de lucht en vanaf het thuisfront. De auteurs van de fragmenten zijn afkomstig uit alle lagen van de diverse krijgsmachten en samenlevingen. Ze laten zien hoezeer de oorlog het aanzien van de wereld voorgoed veranderde.

• Max Arthur – Vergeten stemmen uit de Grote Oorlog

In 1972 begon een team academici en archivarissen van het Imperial War Museum in Londen met het traceren van gewone mannen en vrouwen die de meest aangrijpende en afschuwelijke periodes van de moderne geschiedenis hadden meegemaakt: de Eerste Wereldoorlog.
Zij interviewden uitgebreid veteranen uit Groot-Brittanië, Duitsland, de Verenigde Staten, Australië en Canada over hun dagelijkse ervaringen aan en achter het front. Dit archiefmateriaal is in zijn soort één van de belangrijkste ter wereld en biedt een uniek inzicht in het leven tijdens de Grote Oorlog.
Alle getuigenissen werden vastgelegd op band. Sommige van deze banden, die de vergeten stemmen van een inmiddels vrijwel uitgestorven generatie bevatten, lagen vervolgens decennialang ongebruikt op de plank. Ruim dertig jaar later besloot historicus Max Arthur honderden uren in het archief te gaan zitten, alle tapes te beluisteren en een selectie te maken voor dit boek. Hij creëerde daarmee een opmerkelijke en nieuwe mijlpaal in de geschiedschrijving van de Grote Oorlog.

(Britse begraafplaats in Voormezele)

• Stéphane Audoin-Rouzeau & Annette Becker – ’14-’18 De Grote Oorlog opnieuw bezien

Voor velen was de Eerste Wereldoorlog een synoniem voor Europa’s collectieve zelfmoord. De strijdende partijen zagen hem als de oorlog die een eind moest maken aan alle oorlogen. Maar nu, bijna een eeuw en vele bloedige confrontaties later, spreekt de Grote orlog nog steeds tot de verbeelding, niet in het minst omdat ’14-’18 de matrix is gebleken van het geweld dat in alle daaropvolgende conflicten werd gebruikt.
De auteurs van dit boek zijn afgeweken van de gebaande historische paden en hebben zich gericht op drie verwaarloosde maar niettemin zeer belangrijke aspecten van de Grote Oorlog, die elk op zich de nationale en internationale verhoudingen voorgoed veranderd hebben.
Ten eerste was de oorlog wat fysiek geweld betreft zonder precedenten: hoe kwam dat, en wat waren de gevolgen van het feit dat miljoenen gewone mensen meededen en maar bleven meedoen aan dit extreme geweld ?
Ten tweede leken beide partijen gemotiveerd en zelfs in vervoering geraakt door een krachtige, nationalistische en racistische houding ten aanzien van de vijand: hoekwam deze ‘kruistocht’ tot stand, en wat waren de gevolgen daarvan voor Europa en de wereld ?
En ten derde zorden de bijna tien miljoen doden voor een ongekende vorm van smart: hoe zouden de rouwendenooit verlost kunnen geraken van deze martelende pijn ?
De antwoorden op deze vragen zijn doorslaggevend om de Grote Oorlog te kunnen begrijpen. Met zijn verbazingwekkend originele interpretatieve kracht en zijn rijkdom aan onweerlegbaar bewijs, is dit vernieuwende boek direct een klassieker in de geschiedschrijving van de moderne oorlogvoering geworden.

• Dr. H. Jonker – Sporen van een slag. Een pelgrimage naar Verdun 1916

De slag bij Verdun in 1916 is de grootste en langste slag uit de wereldgeschiedenis. De slag, die op 21 februari 1916 begon en op 15 december 1916 eindigde, eiste naar schatting 700.000 doden en meer dan een miljoen gewonden op een slagveld van niet meer dan 10 bij 10 kilometer.
Het oorlogsveld bestond uit twee gordels van loopgraven met een niemandsland van 50 tot 400 meter.
Op 21 februari 1916 startten de Duitsers hun offensief met een bombardement van negen uur op de Franse linie. De Fransen doorstonden deze hel en hielden stand gedurende 300 dagen en nachten, met een minderheid in getalsterkte van 1 op 10, groeiend tot 1 op 20.
Het boek vertelt niet alleen de feiten van de slag, maar neemt de lezer mee naar het slagveld en plaatst hem temidden van de soldaten in de loopgraven. De auteur begeleidt hem daarbij als een gedreven verteller en commentator.

• P.C. Ettighoffer – Verdun Het Grote Gericht

De huiver, die ons in de twintiger jaren overviel bij het horen van de naam Verdun is weggeëbd. Er zijn zoveel huiveringwekkende wandaden op gevolgd en de mensheid is zoveel efficiënter geworden bij het bedrijven ervan.
Maar met deze efficiency wordt het verschijnsel oorlog steeds moeilijker te bevatten. Het gaat boven ons opmerkingsvermogen - hoe erg wij het ook zeggen te vinden - wanneer wij horen dat één druk op de knop onze wereld kan verwoesten.
De grote betekenis van dit boek VERDUN is dat hier een verschrikkelijke realiteit haast tastbaar en voelbaar wordt gemaakt. Het is het verslag van een strijd die zich afspeelde op enkele vierkante kilometers, 9 maanden duurde en 700.000 mensenlevens kostte.
Een strijd waarin de moderne techniek reeds aanwezig was in de vorm van miljoenen granaten en kogels, doch waarin de soldaat zich nog in klassieke formaties moest voortbewegen met als bescherming een "pickelhaube" met afgezaagde punt en met postduiven als verbinding met het achterland.
VERDUN was een gruwelijke hel, echter toch nog van menselijke afmetingen, een razernij waarin de mens nog de drijvende kracht is. Hier kan men haast lijfelijk voelen wat oorlog is.
Het is goed dat dit verslag van wat eufemistisch een "slijtageslag" werd genoemd, de grootste die zich ooit in de geschiedenis heeft afgespeeld, weer onder onze aandacht komt.
Als wij nog geloven aan het nut van waarschuwingen - en dat moeten wij toch - dan is dit boek een der indringenste en onontwijkbaarste waarschuwingen die men kan voorstellen.

• Pat Barker – Weg der geesten trilogie

De trilogie Weg der geesten is een van de meest indrukwekkende en hartverscheurenden anti-oorlogsromans ooit. De loopgraven van de Eerste Wereldoorlog leiden de lezer van het slagveld naar een psychiatrische inrichting, waar twee slachtoffers van een “shell-shock”, Siegfried Sassoon en Wilfried Owen, in behandeling zijn bij Dr. Rivers en hij zoekt weer hulp bij de dokter als hij last krijgt van geheugenverlies.

• Roger Lampaert – Op weg naar de zevende divisie

Augustus 1914. Duitse troepen vallen België binnen. Een oorlog komt op gang die volgens de Duitsers tegen Kerstmis zal afgelopen zijn. De versterkte steden Luik en Namen vallen in vijandelijke handen. De eerste slachtoffers vallen. Begin oktober is Antwerpen aan de beurt. Opnieuw worden talrijke doden en gewonden genoteerd. In een razendsnel tempo verschuift het strijdtoneel zich tot aan de IJzer. Maar daar loopt het front vast met een vier jaar durende stellingenoorlog als gevolg. Voortaan wordt alle hoop gesteld op de artillerie en de scherpschutters om de tegenstander uit te schakelen. De slachtoffers vallen nu vooral in de eerste linies waar langs beide kanten een uitgebreid loopgravenstelsel is uitgebouwd. Inslaande granaten blijven er dood en vernieling zaien. Gewonden liggen er soms uren te wachten tot brancardiers hen komen ophalen. Ploeterend door de modder van de moerassige IJzervlakte brengen zij de gewonden, soms onder het fluiten van kogels, naar de eerste hulppost waar de meest noodzakelijke zorgen worden toegediend. De aalmoezeniers spreken bemoedigende woorden toe. Met ambulancewagens volgt een nieuwe tocht over hobbelige wegen naar de achterste linies om uiteindelijk te belanden in een of ander fronthospitaal. Zowel artsen, verplegend personeel en brancardiers zijn dag en nacht in de weer om hen te redden van een afgrijselijke dood die hen doet belanden op één van de vele begraafplaatsen waar ze van dan af behoren tot “de zevende divisie”.

(Bunker in Nieuwpoort)

• Willy Brumagne – Leefdaal 1914 – 1918. Een Brabants dorp in de Groote Oorlog

Willy Brumagne woont sinds zijn geboorte in Leefdaal. In zijn vrije tijd ging zijn belangstelling decennia lang uit naar de geschiedenis van zijn dorp. Hij onderzocht zorgvuldig het bestaande archief en verzamelde, voor de meest recente periode, talrijke persoonlijke getuigenissen.
De auteur tracht in al zijn geschriften het verband aan te tonen tussen de ontwikkelingen op het algemene en het okale vlak.
De kritiek looft het uitgebreide en originele archiefonderzoek, de bevattende weergave van de resultaten en de aandacht voor alle aspecten van het dorpsleven.

• Ernst Jünger – Sturm

“De uren voor de avondschemering brachten de pelolotonscommandanten van de derde compagnie meestal samen door. De zenuwen waren dan weer fris, kleinigheden kregen opnieuw waarde en werden eindeloze gesprekken heen en weer gekaatst. Als ze elkaar ’s ochtends zagen, na nachten vol regen, vuur en ontelbare, opwindende gebeurtenissen, waren alle gedachten onsamenhangend en prikkelbaar, ze liepen knorrig langs elkaar heen of hun misnoegen ontlaadde zich op een manier die in vredestijd materiaal voor wekenlange zittingen van de ereraad had geboden.
Na vier uur slaap ontwaakte men echter als een ander mens. Men waste zich in zijn helm, poetste zijn tanden en stak zijn eerste sigaret op. Men las de post die de etensdragers hadden meegebracht en liet zijn pannetje aanreiken uit de hooikist. Dan stak men zijn pistool bij zich en ging de bunker uit om de loopgraaf door te slenteren. Dat was de tijd dat ze elkaar ontmoetten bij luitenant Sturm, de commandant van het middelste peloton.”
Zo begint de autobiogravische novelle Sturm van Ernst Jünger, in 1923 in een krant in Hanover als feuilleton verschenen en eerst kort geleden door Jünger zelf opnieuw ontdekt en aan zijn verzamelde werken toegevoegd. In dit boek heeft Jünger als een der eersten beschreven hoe een jongen die maar net de middelbare school achter zich heeft de verschrikkingen van de Eerste Wereldoorlog moet verwerken.

• Inge De Bruyne – We zullen ze krijgen! Brancardiers aan het IJzerfront. 1914 – 1918

Hoe werden de Belgische soldaten voorbereid op het front ? Waar streden ze voor ? Wat ging er in hen om ?En hoe sleepten ze zich door de jarenlange loopgravenoorlog ?
Historica Inge De Bruyne bewerkte de memoires van haar grootvader Valère De Boodt en enkele van zijn lotgenoten tot één verhaal. Een aangrijpend relaas van jonge onderwijzers die als brancardier in de Grote Oorlog verzeild raakten en later als onderofficier in het eindoffensief hun afschuwelijke vuurdoop ondergingen.
Hun geschiedenis komt op indringende wijze tot leven door dagboekfragmenten, onthullende brieven en pakkende foto’s. De lezer wordt meegenomen in de emoties van de soldaten, variërend van pure verveling tot vlammende moordlust. Dit unieke tijdsdocument, dat een bijzonder licht werpt op het leven van onze vaders, ooms en grootvaders, laat niemand onberoerd!
De Belgische vluchtelingen, de soldatenmeters, de Vlaamse zaak, de censuur, het naoorlogse bezettingsleger in Duitsland en vele andere aspecten van de Eerste Wereldoorlog passeren de revue. Interessante achtergrondinformatie en overzichtelijke landkaarten completeren dit bijzondere boek.

• Rose E. B. Coombs – Before endeavours fade

Naar mijn mening dé reisgids voor het Westelijk front. Niet alleen voor de Engelse fronttoerist die in de voetsporen van het British Expeditionairy Force wil treden, maar voor elke in de Eerste Wereldoorlog geïnteresseerde biedt dit werk een compleet overzicht van de ganse frontstreek in België en Frankrijk. Aangevuld met talrijke foto’s en kaarten van de diverse frontroutes en bezienswaardigheden is deze reisgids een aangename metgezel die het terugvinden van al de bezienswaardigheden veel gemakkelijker maakt.

• Kristof Jacobs – Nieuwpoort Sector 1917

“Nieuwpoort” Voor velen wordt deze naam geassocieerd met vakantie, kusttoerisme, gezelligheid, zon, zee en strand. Voor sommigen is het sinds generaties hun vaste woonplaats of de thuishaven van hun schip. Voor anderen staat Nieuwpoort gelijk aan verschrikking, ellende, angst, dood,…oorlog. Jammer genoeg zijn de laatste getuigen van deze barre tijd uiterst zeldzaam geworden en moeten we ons richten tot geschriften en documenten als enige informatiebron.
In 1999 haalde Nieuwpoort de nationale en internationale pers met de berichten van vezakte woningen en infrastructuur. Britse academici refereerden naar het ondergrondse verleden (eerste Wereldoorlog) van de kuststad. Een hoogleraar aan de koninklijke militaire school en locale betrokkenen deden het verhaal af als larie.
Aan de hand van hsitorische documenten, militaire archieven, regimentsverslagen, getuigenissen en maar dan 350 foto’s en afbeeldingen wordt de situatie in en rond Nieuwpoort gedurende 1917 weergegeven. Het tot nu toe vergeten verhaal van de Britse en Australische Tunneling Companies en hun werk in de Belgische kustsector vormt de leidraad in dit stukje geschiedenis van de Eerste Wereldoorlog. Ook andere nooit gepubliceerde zaken zoals de aanwezigheid van Zouaven en de slag om “La Grande Dune” te Lombardsijde komen uitgebreid aan bod.
De aanwezigheid van Britse en Australische troepen aan de monding van de IJzer wordt gekaderd in de toenmalige strategie en dit aangevuld met het persoonlijk verhaal van de 19-jarige Britse soldaat Bert Fearns (1898-1997) die in 1917 in Nieuwpoort terechtkwam. Dit verhaal was de start van het onderzoek dat tot dit boek leidde.
Voorgeschiedenis van Nieuwpoort, Sector Nieuwpoort, de Tunnelers, De East Lancashire Royal Enginers, de 135th Siege battery, “Tunneling” in de duinen van de Belgische kust, Operation Hush, dagboek van Majoor W.E. Buckingham, het Dorset Regiment te Nieuwpoort 1917, de 2nd Australian Tunneling Company te Nieuwpoort, de aflossing, de getuigenis van Bert Fearns, de actuele gevolgen van het “tunnelen” in 1917, lijst Britse eenheden, Dugout en Tunnel database.

• Roger Lampaert – Uit de reeks “België in oorlog”

- 1914: De inval
- Stabilisatie in Vlaanderen
- Vuur en gas in de loopgraven. Stellingenoorlog in Vlaanderen 1915 -16
- Flamen, Azen en Anzac’s. 1917. Het Vlaamse Front in Beweging
- 1918 Doorbraak en Bevrijding

Industrieel ingenieur Roger Lampaert werd in 1945 in Ieper geboren. Zijn grote interesse voor de militaire gebeurtenissen in de Eerste Wereldoorlog stamt al uit zijn jeugdjaren. Deze belangstelling werd nog aangewakkerd wanneer hij zich vestigen nabij Hill 60 in Zilleneke op de vroegere Brits-Duitse frontlinie.
Over de militaire gebeurtenissen gedurende 1914 – 1918 in deze gemeente ten zuiden van Ieper publiceerde hij in 1987 “Modder voor het vaderland. De ongrijpbare stad Ypres Salient 14/18”. Dit werk is een schrijnend voorbeeld van wat met de dorpen in de frontlinie is gebeurd. Twee jaar later volgde een gedetailleerde studie over “De mijnenoorlog in Vlaanderen” waarin een nieuwe manier van oorlogsvoeren behandeld werd: het plaatsen van diepe ondergrondse mijnen onder de vijandelijke stellingen.
Zijn studies in deze reeks “BELGIE IN OORLOG” betreffende de periode 1914 – 1918 geven een globaal overzicht van alle militaire gebeurtenissen in België. Deze worden zowel langs de Duitse als de geallieerde zijde bekeken. Daarnaast wordt ook aandacht besteed aan de luchtvaart, de gezondheidsdienst, de Vlaamse beweging en talrijke andere aspecten.

• H.J. Vanthuyne – De dag dat de cavalerie voor ’t laatst storm reed (Halen, 12 augustus 1914)

“Op 12 augustus 1914 stormden 4 Duitse Ruiterij Regimenten in de vlakte bij Halen. Met hun nederlaag werd in West-Europa een eindpunt gezet achter eeuwenhoge cavaleriecharges met het blanke wapen.”

• Max Deauville - De modder van de Westhoek

(dr. Maurice Duwez, regimentsarts bij de Karabiniers). Een nederlandse vertaling door Luk Verlonje.
Het is een appart boekje (158 blz.). Ik citeer even:
"Zoek in deze bladzijden geen heldenfeiten die een mens tot eer en glorie strekken. Dit is het relaas van onze gemoedsstemmingen en van de landschappen waarin we geleefd hebben. Een mens geloofd graag in deugden die hij niet bezit. Hij houdt van glorie en vlaggenvertoon.
Helaas, de wereld is niet aldoor groots"
Deze paar regels geeft mooi weer wat je te lezen krijgt. En het werkt op de gemoedstoestand, geloof me maar. Soms zit je te gniffelen met de één of andere gebeurtenis, soms wordt je keel dichtgenepen door een passage waar de auteur de ontbering beschrijft.

• Valentin Degrande - Bibliografie Eerste Wereldoorlog

De studie is opgevat als een geannoteerde bibliografische inventaris van artikels over WO I, verschenen in West-Vlaamse heemkundige en historische tijdschriften. De visie omvat een viertal aspecten.
Allereerst gaat het over alle facetten van de Eerste Wereldoorlog in West-Vlaanderen. Sporadisch komen ook andere locaties aan bod zoals Luik, Antwerpen, enz.
Een tweede aspect betreft de ontsluiting van in hoofdzaak West-Vlaamse tijdschriften. De inhoud van de meeste artikels behandelt dan ook vooral de kleine geschiedenis van de oorlog: het leven in het dorp in het bezette of onbezette gebied, de vluchtende families, het harde soldatenleven en de strijd om te overleven. Studies en syntheses van louter militaire en strategische onderwerpen vinden we eerder terug in de gevestigde historische tijdschriften.
Volgend uitgangspunt is het doel van deze inventaris. Een bibliografie vormt voor de meeste onderzoekers, samen met het internet, de basis voor het samenstellen en opsporen van het bronnenmateriaal. Welk nieuw artikel kan relevant zijn of nieuwe en verdiepende inzichten bijbrengen ? Het raadplegen van een bibliografie bezorgt de auteur een ruimere keuze en vaak ook ongekende bronnen.
Ten slotte is de annotatie of bondige samenvatting bij de bibliografische referentie de ideale aanvulling. Heel vaak staat de titel van het artikel helemaal niet in relatie met de reële inhoud.
In het boek is achteraan ook een handig register opgenomen. Zo kan men zoeken op trefwoorden, auteur, personen, plaatsnamen, tijdschriften en zaaknamen.

• Willy Spillebeen – De Heuvel

Bij de “vrijersberg” wonen Bruno en Ange. De kinderen beklimmen dat heuveltje van niemendal om naar Ieper te turen. Argeloos. De heuvel is van hen. Als de oorlog uitbreekt, belanden de kinderen elk aan een andere kant van het front. Op de “vrijersberg”, die nu Höhe 60 heet, kijken Duitse troepen hunkerend naar Ieper. En in Ieper hebben andere soldaten hun zinnen op Hill 60 gezet.
17 april 1915. Het einde van de heuvel. Duitse Gaspioniere hebben duizenden gascilinders in de flanken ingebouwd. Het nieuwe wapen van de Engelsen heet tunneling: mijnwerkers ondergraven de heuvel en plaatsen explosieven. Het heuveltje wordt nu eens Brits en dan weer Duits. En telkens is het meer verwoest.
Na de oorlog is de heuvel een massagraf vol anonieme soldaten. Niets dan gapende kraters en verwoeste loopgraven. Bajonetten, granaathulzen en prikkeldraad. In deze verwoeste streek moeten Bruno en Ange de verschrikking overwinnen.
Willy Spillebeen toont de waanzin van de Eerste Wereldoorlog. Een aangrijpende historische roman die niemand koud laat. Bij Davidsfonds/Literair publiceerde Spillebeen o.a. Busbeke of de thuiskomst en De hunker naar troost.

• Roger Lampaert – Op weg naar de zevende divisie

Augustus 1914. Duitse troepen vallen België binnen. Een oorlog komt op gang die volgens de Duitsers tegen Kerstmis zal afgelopen zijn. De versterkte steden Luik en Namen vallen in vijandelijke handen. De eerste slachtoffers vallen. Begin oktober is Antwerpen aan de beurt. Opnieuw worden talrijke doden en gewonden genoteerd. In een razendsnel tempo verschuift het strijdtoneel zich tot aan de IJzer. Maar daar loopt het front vast met een vier jaar durende stellingenoorlog als gevolg. Voortaan wordt alle hoop gesteld op de artillerie en de scherpschutters om de tegenstanders uit te schakelen. De slachtoffers vallen nu vooral in de eerste linies waar langs beide kanten een uitgebreid loopgravenstelsel is uitgebouwd. Inslaande granaten blijven er dood en vernieling zaaien. Gewonden liggen soms uren te wachten tot de brancardiers hen komen ophalen. Ploeterend door de modder van de moerassige IJzervlakte brengen zij de gewonden, soms onder het fluiten van de kogels, naar de eerste hulppost waar de meest noodzakelijke zorgen worden toegediend. De aalmoezeniers spreken bemoedigende woorden toe. Met ambulancewagens volgt een nieuwe tocht over hobbelige wegen naar de achterste linies om uiteindelijk te belanden in een of ander fronthospitaal. Zowel artsen, verplegend personeel en brancvardiers zijn dag en nacht in de weer om hen te redden van een afgrijselijke dood die hen doet belanden op één van de vele begraafplaatsen waar ze van dan af behoren tot “de zevende divisie”.
Roger Lampaert publiceerde reeds diverse werken over de Eerste Wereldoorlog waaronder “Modder voor het vaderland”, “Van pionier tot luchtridder” en “Ieper, waar klaprozen bloeien”.

(Yorkshire trench in Boezinge)

• Chrisje en Kees Brants / Marius van Leeuwen - Levende Herinneringen

De Eerste Wereldoorlog is al bijna negentig jaar voorbij, maar er lijkt geen einde aan te komen. Terwijl de laatste veteranen die zich de gruwelijkheden van de loopgraven nog kunnen herinneren, aan het uitsterven zijn, leeft de oorlog bij nieuwe generaties als nooit tervoren. De idiotie van '14-'18 lijkt in tijd steeds verder weg, maar wat ze teweeg heeft gebracht is tegelijkerijd zo dichtbij.
Langs de smalle strook die eens het westelijk front vormde, van Nieuwpoort aan het Kanaal tot Pfetterhouse aan de Zwitserse grens, herinneren honderden begraafplaatsen, kleine ontroerende en gigantische pompeuze monumenten, prestigeuze musea en persoonlijke verzamelingen in boerenschuren, aan vier jaar dood en verderf, aan de grote geschiedenis van blunderende generaals en de kleine geschiedenis van de poilu, Tommy of Frontschwein. In het landschap zijn de lidtekens nog zichtbaar: met water gevulde kraters, roestige prikkeldraad in ingestorte loopgraven, wegzakkende, met mos begroeide bunkers. En aan de rand van de omgeploegde velden liggen bijna nonchalant opgestapelde granaten als een wel zeer verlate oogst van lood en staal.
Langs het oude front wordt het verleden bewaard, gekoesterd en ook geëxploiteerd. En soms nieuw leven ingeblazen: oude loopgraven worden uitgegraven, langzaam wegroestende monumentjes worden door nieuwe in glimmend marmer vervangen, nieuwe borden verwijzen naar de oude heldendaden van bronzen soldaten die al jaren in de vergetelheid waren geraakt. Wat eens echt bestond wordt opnieuw uitgebeeld: in de bossen van de Argonne kan men op een onbewaakt moment een Franse soldaat tegen het lijf lopen of een kop soep nuttigen bij een Duitse Feldküche. Het zijn allemaal vormen waarin de herinnering bewaard wordt, en ze voldoen daarmee ook gedeeltelijk aan de behoefte om niet alleen te vergeten, maar ook om te weten, ervaren zelfs, hoe het was.
Dit boek gaat over het beeld van de oorlog, de manier waarop we haar denken, haar herdenken en gedenken, maar vooral ook over de verbeelding waarin we die gruwelijkheden bewaren en 'verpakken'. Het is een boek over hoe en wat toen gebeurde later vorm heeft gekregen, over hoe herinnering in historie overgaat en hoe geschiedenis gevormd en vervormd wordt door de tijd.

• Franky Bostyn, Freddy Declerck, Frans Descamps, Jan Van Der Fraenen - Passchendaele 1917

Westhoek 1917... De Britse opperbevelhebber Douglas Haig wil met een groot offensief het front in Vlaanderen doorbreken. Als voorbereiding op de aanval vuurt zijn artillerie in de laatste twee weken van juli meer dan 4,2 miljoen projectielen naar de Duitse stellingen tussen Ieper en Zonnebeke. Hierdoor verandert het terrein in een troosteloze moddermassa waarin de mens, die en machine verzuipen... Na de Britten komen Anzacs (Australiërs en Nieuw-Zeelanders) en uiteindelijk Canadezen om op 10 november 1917 de puinen van het dorpje Passendale in te nemen, waarna het offensief stilvalt. In 100 dagen onmenselijke strijd worden een half miljoen militairen gedood, gewond of vermist. En dat allemaal voor een terreinwinst van nauwelijks acht kilometer.
'Passchendaele 1917' analyseert de bloedige campagne vanuit geallieerd standpunt en vertelt het verhaal van degenen die het niet overleefden. Voor elke episode van de slag wordt ingezoemd op één bepaalde divisie op de lijn Ieper-Zonnebeke-Passendale, zodat de vooruitgang duidelijk te volgen is.
In het tweede deel van het boek gaat het vooral over wat er na de oorlog met de doden is gebeurd. De rode draad van het boek is Tyne Cot Cemetery, de grootste begraafplaats van de Commonwealth ter wereld met 12.000 doden en 35.000 namen van vermisten.
'Passchendaele 1917' is de eerste studie die integraal gewijd is aan de doden van de eerste Wereldoorlog.
Het boek is ook de officiële publicatie van het internationaal herdenkingsprogramma 'Passendale, 90 jaar later'.

• Jacques Bauwens – De IJzer. Het ultieme front

Ons land is het toneel van vele oorlogen geweest, maar geen enkele spreekt het grote publiek vandaag nog zo sterk aan als 'Den Grooten Oorlog'. Een smalle strook vanaf Nieuwpoort tot aan de Zwitserse grens was de plek waarop onwaarschijnlijk grote aantallen soldaten streden en sneuvelden. Om hoogstens enkele kilometers terreinwinst...
Dit boek brengt het fescinerende verslag van vie lange oorlogsjaren in de Westhoek, tussen Nieuwpoort, Diksmuide en De Panne. Vanaf de Slag aan de IJzer in oktober 1914 tot aan het Bevrijdingsoffensief in oktober 1918. Hoe slaagde het Belgische leger erin om de Duitsers een week lang tegen te houden? Hoe slaagden de sluiswachters erin het gebied blijvend onder water te zetten? Hoe werden gewonden verzorgd in de hospitalen van het leger en van het Rode Kruis? Wat was de beroemste en de beruchtste van alle loopgraven ? In welke omstandigheden verbleef de Koninklijke familie in De Panne? Wat betekende het frontleven voor Vlaamse soldaten?
Een unieke blik op het leven achter de frontlinie, met vele getuigenissen van ooggetuigen. Aangevuld met duidelijke kaarten en Afbeeldingen.

• Donald Trumbo – Stiltewoorden

Begin jaren dertig las Dalton Trumbo een verslag over het bezoek van de Prins van Wales aan Canada. Tijdens dat bezoek bezocht de prins een veteranenhospitaal. De journalisten beschreven in geuren en kleuren hoe hij met betraand gezicht uit een afgesloten kamer was gekomen. Navraag bracht aan het licht dat in die kamer een oorlogsveteraan lag van wie niet alleen beide armen en benen geamputeerd waren maar die ook nagenoeg alle zintuigen miste.
Dit verslag bracht Dalton Trumbo op het idee een roman te schrijven vanuit het perspectief van zo’n man, het meest extreme slachtoffer van oorlog. Het resultaat is een boek waarin de complete handeling zich afspeelt in het hoofd van een gruwelijk gemutileerde soldaat.

Zij stierven huilend als baby’s. Zij vergaten waarvoor zij gevochten hadden waarvoor zij stierven. Zij dachten aan iets wat ze konden begrijpen. Zij stierven verlangend naar het gezicht van een kameraad. Zij stierven jammerend om de stem van een moeder een vader een vrouw een kind. Om nog één blik op hun geboorteplaats alstublieft God slechts één blik. Zij stierven terwijl zij zich kermend en kreunend aan het leven vastklampten. Zij wisten wat belangrijk was. Zij wisten dat leven alles was en dat zij snikkend en schreeuwend stierven. Zij stierven met slechts één gedachte in hun hoofd en dat was ik wil leven ik wil leven ik wil leven.
Hij kon het weten.
Dichter bij de dood kon je niet zijn.
Hij was een dode die nog kon denken.

• Malcolm Brown – The Imperial War Museum Book of the Somme

The shadow of the Somme hais lain across the twentieth century. For many it is the ultimate symbol of the folly and endeavour and achievement.
This book offers a remarkably fresh perspective on the bitterly fought 1916 campaign; it also describes the later battles of the Somme in the Great War's final year, 1918.
Using hitherto unpublished evidence from the archives of the Imperial War Museum, it tells its powerful and dramatic story through the letters and diaries of those who were there.
The distinguished military historian Malcom Brown has woven the many and varied accounts by well over a hundred paticipants – mainly British, but with not a few Germans - into a rich tapestry of experience.

• Koen Koch – De Slag van de Somme 1916

Op 1 juli 1916 begon The Big Push – de gezamelijke poging van de Britse en Franse legers om aan het Noord-Franse front bij de rivier de Somme een beslissende doorbraak te forceren in de vastgelopen stellingenoorlog. Het plan liep uit op een fiasco, waarbij op die eerste dag alleen al aan Britse zijde 60.000 slachtoffers vielen. De Somme werd samen met Verdun, het symbool voor de zinloze slachtinng die Eerste Wereldoorlog heet.
Koen Koch schetst het verloop van de slag, beschrijhft de hoofdrolspelers en maakt duidelijk hoe tot op de dag van vandaag de discussie woedt over de militaire en politieke betekenis van de slag. In een slothoofdstuk neemt hij de lezer mee op reis naar Noord-Frankrijk, en laat hij zien wat er in het huidige landschap is terug te vinden van de verschrikkingen van weleer. Het boek is geïllustreerd met foto's en verhelderende kaartjes.

(De Frontzate in Ramskapelle)

• Roger Lampaert – Modder voor het Vaderland. De ongrijpbare stad: Ypres Salient 14/18

Op dinsdag 4 augustus trekken de Duitse Legers België binnen. Na enkele dagen wordt Antwerpen belegerd en velen denken dat deze oorlog slechts enkele weken zal duren. Maar in de Vlaamse modder blijft alles steken en er vormt zich een frontlijn die vier jaar stand houdt.
In dit boek gaat de aandacht in de eerste plaats naar de militaire gebeurtenissen die zich in de frontlinie rond Ieper hebben voorgedaan. De veldslagen die daarbij plaatsvonden worden steeds in een breder historisch kader geplaatst. Tevens wordt aandacht besteed aan de ellendige omstandigheden waaraan de soldaat werd blootgesteld. Maar ook de burgerbevolking werd zwaar op de proef gesteld: een vlucht naar het onbekende was voor de plaatselijke bevolking meestal de enige uitweg.
De auteur besteedt in zijn boek vooral grote aandacht aan de gebeurtenissen die zicht op het grondgebied Zillebeke afgespeeld hebben. Niet alleen omdat dit gebied strategisch zeer belangrijk was (denk maar aan Hill 60 en Hill 62, het Hooge, Mount Sorrel, Verbrande Molen,...) maar ook omdat het een meer dan schrijnend voorbeeld is van wat er met de dorpen in de frontlinie gebeurd is.

• Paul Alverdes – Het Fluitersvertrek

'Dit kleine verhaal is voor de helft komedie en voor de helft tragedie en is goed beschouwd een klein meesterwerk.' Cyril Falls in War Books
De 'fluiters' zijn drie Duitse soldaten en een Engelse krijgsgevangene. Ze worden alle vier behandeld aan een kogelwond aan de keel die de luchtpijp afsluit. Zij kunnen ademen door een zilveren buisje dat in de keel is geplaatst. Dat veroorzaakt een fluitend geluid. Het Fluitersvertrek is het verhaal over de band die tussen deze vier mannen ontstaat. Hun gemeenschappelijke handicap bindt. Hun lijden, veroorzaakt door de oorlog, slecht barrières en geeft ruimte aan vriendschap. Zij wordt met grote tederheid, charme en humor beschreven. Alverdes verbloemt de waarheid niet, maar beschrijft haar zeer fijngevoelig en met grote vaardigheid.
Het is opmerkelijk dat dit boekje nog niet eerder vertaald is in het Nederlands. Dulce et Decorum geeft het graag een plaats in haar Bibliotheek van de Eerste Wereldoorlog, waardoor de Nederlandse lezer eindelijk in de gelegenheid is kennis te nemen van dit wonderbaarlijke verhaal.

• ABAF – Bayernwald. Het Croonaertbos in de Eerste Wereldoorlog

In de zomer van 1971 zijn André Becquart en zijn zoon Ignace aan het jagen in het Croonaertbos te Wijtschate-Heuvelland, op de grens met Voormezele-Ieper. Wanneer ze de vermoedelijke schuilplaats van een gewond konijn beginnen uit te graven, gaat de grond plotseling schuiven en wordt een diepe schacht zichtbaar. Eigenaar Becquart vraagt een aannemer om deze gedeeltelijk vrij te maken en laat meteen ook de vier aanwezige bunkers op het domein uitgraven, terwijl er zelfs nieuwe loopgraven worden aangelegd.
Het 'Frauenlob'-museum is geboren. Tussen 1972 en 1986 zakken tienduizenden bezoekers af naar het Becquartdomein en naar diens museumcollectie, waar allerhande gevonden wapentuig wordt tentoongesteld.
Na Becquart's overlijden geraakt de site in verval tot de gemeente Heuvelland in 1998 denkt aan restauratie en hiertoe de Association for Battlefield Archaeology in Flanders (ABAF) contacteerd.
In de loop van 1999 vericht ABAF in Britse en Duitse legerarchiven een diepgaand historisch onderzoek rond het Croonaertbos en voert er tevens een aantal voorbereidende werken uit.
Deze beslaan ondermeer een uitgebreide verkenning van de mijnschacht, het intekenen van de bunkers in betonstenen en het opsporen van het roigineel loopgravenstelsel.
Na 'Beecham Dugout: Passendale 1914-1918' wordt Bayernwald het tweede totaalproject rond een beruchte WO1-site.
De Voorliggende studie bestaat uit twee delen, waarin respectievelijk de krijgsverrichtingen rond de beruchte hoogte en verschillende terreinaspecten aan bod komen, zoals de ondergrondse oorlog die hier meer dan twee jaar lang woedde, de aanleg van bunkers en loopgraven, het vermeendeverblijf van soldaat Adolf Hitler en de man die de site wereldberoemd maakte; 'meester' André Becquart.
Geïllustreerd met 150 unieke foto's verdient deze historische terreinstudie opnieuw een bijzondere plats op de boekenplank van alle militair, archeologisch en heemkundig geïnteresseerden in de Ieperstreek.

• Koen Baert – Kemmel 1918. Hoe Ieper uit de greep van de Duitsers bleef

In een ultieme poging door te stoten naar Duinkerke en Calais beukten de Duitse troepen in april 1918 met volle geweld op het geallieerde front rond Ieper. Centraal in het aanvalsplan stond de Kemmelberg. De strategische heuvel, vanwaar men de ganse streek kon overzien en beheersen, gold als laatste opbstakel in de overrompeling van de Britten bij Ieper.
Wekenlang leek de Duitse oorlogsmachine inderdaad niet te stuiten. Eerst weken de Britten bij Armentières. Daarna vielen de hoogten van Wijtschate en Mesen in Duitse handen. Op 25 april was de Kemmelberg aan de beurt. Nadat helse artilleriebeschietingen in enkele uren alle leven schenen vermorzeld en verkoold te hebben, stormden duizende Duitse infanteristen over putten en lijken vooruit. De nog overlevende Fransen konden de opmars nog onmogelijk verhinderen. Ze moesten de Kemmelberg, die intussen op een zwart maanlandschap leek, prijsgeven. De vijand stevende op een beslissende doorbraak af. Nooit was de Duitse frontlijn zo ver opgeschoven. Ieper lag voor het grijpen.
Na de dramatische 25ste april keerden echter de kansen. Fransen en Britten konden zich reorganiseren en slaagden erin de aanvallende bataljons aan de Scherpenberg en de Rodeberg een halt toe te roepen. Uiteindelijk zat er voor de Duitse generaal Ludendorf op 29 april niets anders op dan het offensief in Vlaanderen defenitief af te blazen. De verovering van Ieper was blijven steken tussen de West-Vlaamse heuvels.

• William March – Compagnie K

William March beschrijft in 113 veelal korte schetsen de wederwaardigheden van compagnie K; het moment van aanmelding en verscheping, de hemeltergende frontervaringen en de terugkomst in Amerika. Bijna alle facetten van de oorlog komen aan bod. Het bijzondere van het boek zit hem onder andere in het feit dat we alles zien door de ogen van de verschillende leden van de compagnie. De compagnie die zich manmoedig probeert staande te houden in de vervreemdende, weerzinwekkende omstandigheden, is niet de hoofdpersoon. Het zijn de individuele leden, hun gedachten, frustraties en diepgewortelde angsten die de kern vormen van dit boek. Compagnie K is het verhaal van de gewone soldaat, een verhaal dat onder de huid van de lezer kruipt en hem niet meer met rust laat.
Compagnie K wordt gerekend tot de allerbeste romans over de Eerste Wereldoorlog. Een terechte nummer één van de Bibliotheek van de Eerste Wereldoorlog.

(Eén van de Britse schuilplaatsen aan de Lettenberg)

• Sam Van Cleemen – Reisgids naar de Eerste Wereldoorlog

Veel plekken en bouwwerken in België herinneren ons aan de historische periode van 1914 tot 1918: forten, bunkers, monumenten op slagvelden van weleer, oorlogsbegraafplaatsen, musea... Ontelbaar veel bezoekers gaan nog steeds op zoek naar de sporen van dit levend verleden.
Reisgids naar de Eerste Wereldoorlog is een praktisch naslagwerk over de meer dan tweehonderd oorlogslocaties in ons land. Het is ook een handige gids, met uitstippelde routes, kaarten en meer dan tweehonderd foto's. Bij elke locatie wordt uitgebreid beschreven wat er zich tijdens de oorlog heeft afgespeeld. Een veelomvattend boek, dat de Eerste Wereldoorlog in beeld brengt en waarbij zowel de Duitse inval, de bezetting, het IJzerfront, de geallieerde frontsector als de bevrijding en haar nasleep ruim aan bod komt.

• Joop Peeters – België 1914

In zijn boek “België 1914” geeft Joop Peeters een gedetailleerde beschrijving van de politieke en militaire ontwikkelingen in dit land aan de lange vooravond van de Eerste Wereldoorlog. De Duitse inval op België met de heroische strijd om de vestingen Luik, Namen en Antwerpen en de verrichtingen van het veldleger, worden op de voet gevolgd tot aan het einde van 1914. De bewegingsoorlog verzandde toen aan de rivier de IJzer in een loopgravenoorlog die nog vier jaar zou gaan duren en honderdduizenden Belgische militairen en burgers het leven zou gaan kosten.
Het verhaal van hoe een onverzettelijk koning zijn kleine land tot grote daden bracht en daarmee het verdere verloop van deze oorlog beslissend bepaalde.

(De Menenpoort in Ieper)

• Andreas Latzko - Mensen in de Oorlog

Het aantal meesterlijke oorlogsboeken kan op één hand geteld worden.

Zo we ons beperkten tot de eerste werelddoorlog dan komen onmiddellijk drie boeken voor de geest die door het nageslacht willen bewaard blijven: "Le Feu" (Het vuur) van de Fransman Henri Barbusse. "lm Westen nichts neues ". (Van het Westeelijk front geen nieuws) van de Duitser Remarque en "Mensen in de Oorlog" van de Hongaar Andreas Latzko, staatsburger van het vroegere Oostenrijks-Hongaars keizerrijk.

We moeten hier niet uitmaken welke van de drie het meest de titel van meesterwerk verdient, alle drie hebben ze immers hun plaats in de wereldliteratuur.

Wel zijn we er stellig van overtuigd dat Andreas Latzku, op een schrijnende haast gruwelijke wijze de oorlog met al zijn leed, op, aan en achter het front, met meesterlijke hand beschreven heeft,

Dezelfde kwaliteiten die wij ontmoeten in "De Vuurdoop ", "De thuiskomst" en zijn andere verhalen treffen we nogmaals aan in de novelle "Marcia Reale" die gevoegd werd bij "Mensen in de Oorlog", Al de weeën en miseries van de naoorlog worden er, bijna obsederend in beschreven.

Langdradige boeken, "romans-fleuve" over de wereldoorlogen bestaan er meer dan voldoende, Er is echter maar één boek dat zo pregnant en ontroerend, de mensheid wijzen kan op al het leed dat de oorlog met zich voert : "Mensen in de Oorlog".

• Mike O'Connor & Norman Franks - De Rode Baron

Negentig jaar al klinkt in de kringen van luchtvaarthistorici de naam Rittmeister Manfred Albrecht Freiherr van Richthofen als een klok. De exploten van de beruchte Rode Baron aan het westelijk front zijn haast legendarisch, en dat is helemaal te wijten aan het indrukwekkende aantal luchtoverwinningen die hij scoorde tussen 1916 en 1918 - niet minder dan tachtig.

In dit werk troont O'Connor de lezer mee naar de vliegvelden waar Manfred von Richthofen dienst deed bij Jasta 2, Jasta 11 en Jagdgeschwader 1 en waar meerdere van zijn slachtoffers werden neergehaald en sommige daarbij het leven inschoten. Eskaders en vluchten stegen op een bepaalde plek op, vochten een robbertje uit met de vijand in de lucht of op de grond, hielpen hun respectieve artillerie op elkaar te richten en schoren plaatjes van elkaars stellingen. De onfortuinlijke vliegers die al doende werden aangeschoten, stortten te pletter aan weerszijden van het tront, velen kilometers achter vijandelijke linies. SlachtofFers van één en dezelfde luchtslag rusten niet zelden in begtaafplaatsen mijlenver van elkaar.
Deze gids poogt gebeurtenissen en individuen met elkaar in verband te brengen, in te passen in een min of meer logische en bovenal verteerbare opeenvolging van feiten waarin verschillen in tijd en ruimte op verantwoorde wijze worden overstegen. Daarbij komt dat de oorlog in de lucht natuurlijk veel meer behelsde dan ridderlijke luchtgevechten en evenzeer te maken had met minder betoverende besognes zoals verkenning, fotografie, artilleriewaarneming, bombardementen, grondsteun aan tanks en manschappen, bevoorrading en nog ral van andere taken die de geallieerde legers de overwinning zouden opleveren. En toch kun je in een boek zoals dit bezwaarlijk voorbij aan het aspect 'luchtaas', ook al hoeden we ons ten zeerste in het aanwenden van de wie-versloeg-wie. Daarbij hopen we vooral een zo evenwichtig mogelijk portret te borstelen en een zo waarheidsgetrouw mogelijk beeld te schetsen van de allereerste oorlog in de wolken.

Dit boek volgt het beproefde model van Mike O'Connors bijdrage over de luchtoorlog in de regio Ieper in de reeks Slagveld België en hanteert bijgevolg goeddeels dezelfde principes. In het begin van het boek is er natuurlijk de overzichtskaart met alle belangrijke locaties. Volgen vier afzonderlijke gidsbeurten, elk op basis van hun eigen, meer gedetailleerde wandelkaart.

• Jorge Groen - Nederlanders in de Grote Oorlog

Bijna tien miljoen mensen kwamen in de Eerste Wereldoorlog om het leven. De belangstelling voor vooral het westelijk front is de laatste jaren sterk gegroeid: tal van geïnteresseerden uit Nederland trekken jaarlijks naar de slagvelden bij Ieper, Verdun en de Somme. Boeken over de Grote Oorlog zijn ongemeen populair - en dat terwijl ons land zich in 1914-1918 afzijdig hield.
Maar niet alle Nederlanders waren neutraal. In dit boek laat de journalist Jorge Groen zien dat de strijdlust van een aantal landgenoten zich niet liet bedwingen. Zij lazen in kranten en tijdschriften over heldenmoed en doodsgevaar; hoorden in het zuiden van het land letterlijk de kanonnen bulderen - en gingen vrijwillig onder de wapenen. Sommigen keerden met onderscheidingen behangen naar hun vaderland terug; anderen gingen roemloos ten onder in het niemandsland tussen de fronten.
Groen beschrijft hun lotgevallen. Onder hen bevonden zich de schrijver Willem van Iependaal (van Polletje Piekhaar) die voor de geallieerden vocht, en de latere NSB'er Max de Marchant, die later furore maakte in de politiek.
Aan de hand van deze en andere lotgevallen wordt in Nederlanders in de Grote Oorlog een boeiend tijdsbeeld gegeven.

• Martin Gilbert - 1916 De dramatische veldslag bij de Somme

Negentig jaar geleden vond de slag bij de Somme plaats. De slag begon op 1 juli 1916 en eindigde honderdveertig dagen later op 18 november. Het was één van de bloedigste en meest destructieve veldslagen ooit. De verliezen waren onvoorstelbaar groot - er sneuvelden meer dan 300.000 soldaten van de drie legers die er vochten, Britten, Fransen en Duitsers - de winst minimaal: nog geen tien kilometer terrein werd er op de vijand veroverd. "Een stuk land dat bijlange na niet groot genoeg was om de slachtoffers die het gevergd had in te begraven."

De gelauwerde historicus Martin Gilbert, verteller bij uitstek, schreef er dit zeer aanschouwelijk boek over. Zijn voornaamste doel was 'de stemmen te laten horen van de mensen die er vochten, die van de bevelhebbers en de gewone soldaten die het het zwaarst te verduren hadden'. Gilbert heeft het slagveld verscheidene malen bezocht, hij vertelt hoe het er nu bijligt en tekende zelf de kaarten.

• Dirk Decuypere - Het Malheur van de Keizer

'Keizer; wat malheur. .. ' zijn de eerste woorden van het oorlogslied waarmee de Geluwse soldaat Jules Decuypere, grootvader van de auteur, zijn toehoorders ontelbare keren probeerde op te zwepen. Een stukje van dat 'oorlogsmalheur' trof ook zijn dorp Geluwe, dat tot aan de Derde Slag bij Ieper voor de Duitsers de laatste gemeente op de weg Menen-Ieper was waar het dagelijkse leven nog een beetje naar vrede rook.
Vanop de Geluwse Koelenberg vertrok oorlogsvrijwilliger Adolf Hitler eind oktober 1914 met zijn regiment voor de stormloop op Geluveld, die meteen zijn vuurdoop werd. En in het begin van 1915 werd in Geluwe het kersverse 'Pionierkommando Peterson' opgeleid, dat de Duitse gasaanval van 22 april 1915 mogelijk maakte.
Dit boek beschrijft op de eerste plaats het wel en wee, vooral van de burgers maar ook van de militairen, in een dorp dat constant de kanonnen van het Ieperboogfront hoorde rommelen en door massàs troepen bezet was. Heel wat families sloegen al in oktober 1914 op de vlucht en kwamen in Frankrijk en Engeland terecht. Bij de Derde Slag bij Ieper liep het dorp helemaal leeg en legden beschietingen het bijna volledig in puin.
De auteur begon een kwarteeuw geleden aan zijn eerste interviews. Intussen leven de meeste getuigen enkel verder in dit boek. Hun 'verhalen' worden bevestigd door en rijk geïllustreerd met materiaal dat groeide uit jarenlang onderzoek in lokale, binnenlandse en buitenlandse archieven ...
Dirk Decuypere (° Menen, 1949) is licentiaat Germaanse filologie. Hij publiceerde o.m. Dorp Zonder Grenzen/Ge/uwe 1940-1945 (1985), De R.A.F.-aanvallen op de Elektriciteitscentrale van Cornines (1992) en Vermist boven Vlaanderen (1993). In samenwerking met André Vandenameele schreef hij Circus 157 (1987) en Fatale Seconden (1995).

• Paroles de Poilus - Lettres et carnets du front 1914-1918

Ils avaient dix-sept ou vingt-cinq ans. Se prénommaient Gaston, Louis, René.
Ils étaient palefreniers, boulangers, colporteurs, bourgeois ou ouvriers.
Ils devinrent soudainement artilleurs, fantassins, brancardiers…
Voyageurs sans bagage, ils durent quitter leurs femmes et leurs enfants et revêtir l'uniforme mal coupé, chasseur des godillots cloutés…

Sur huit millions de mobilisés entre 1914 et 1918, plus de deux millions hommes ne revirent jamais le clocher de leur village natal ? Plus de quatre millions subirent de graves blessures…

Huit mille personnes ont répondu à l'appel de Radio France visant à collecter les lettre, jusqu'ici éparpillées, de ces Poillus. Cet ouvrage en présente une certaine.
Des mots écrits dans la boue et qui n'ont pas vieilli d'un jour.
Des mots déchirants, qui devraient inciter les générations futures au devoir de mémoire, au devoir de vigilance, comme au devoir d'humanité…

• Francis Brett Young - Mars op Tanga

De strijd die in de Eerste Wereldoorlog in Afrika gevoerd werd, was op zijn zachts gezegd bizar. Het bizarre zat hem niet alleen in de daden van Paul von Lettow-Vorbeck, de opperbevelhebber van het Duitse koloniale leger, aan wie het gedurende de oorlog lukte met zijn kleine 'guerrillaleger' uit de handen van de imposante Britse legermacht te blijven, maar vooral in de schermutselingen die plaatsvonden in een immens gebied waarin overleven een nagenoeg onmogelijke opgave was. De kwellingen en beproevingen waren ongekend. Francis Brett Young heeft ze aan den lijve ervaren, maar zag ook de andere kant. Deze zijde krijgt in Mars op Tanga een prominente plaats en dat maakt het misschien wel het mooiste boek dat over deze bijzondere strijd geschreven is.

• Maurice Genevoix - Ceux de 14

" Notre guerre ... Vous et moi, quelques hommes, une centaine que j'ai connus ... Je ne sais que cela, les gestes que nous avons faits, notre souffrance et notre gaîté, les mots que nous disions, les visages que nous avions parmi les autres visages, et votre mort. "
M.G.

• J.H.J. Andriessen - De andere waarheid

De Eerste Wereldoorlog kostte aan ca 10 miljoen mensen het leven en leverde ongeveer 20 miljoen gewonden en verminkten op.
In deze derde en geheel herziene druk van De Andere Waarheid behandelt de auteur aan de hand van de fel bediscussieerde voorgeschiedenis, het ontstaan van de eerste oorlog op grote schaal van moderne geïndustrialiseerde staten. Hierbij komt de rol van de Franse, Britse , Russische, Servische, Oostenrijk-Hongaarse en Duitse deelnemers aan dit wereldconflict uitgebreid ter sprake waarbij nieuwe en veelal onbekende feiten een ander licht werpen op de visie, verwoord in het vredesverdrag van Versailles, dat Duitsland de schuldige was aan deze rampzalige gebeurtenis.
De Andere Waarheid is opgenomen in de lijst van literatuur voor de geschiedenis examens HAVO/VWO in 2008.

Hans Andriessen, Eerste Wereldoorlogkenner en auteur van een zevental belangrijke boeken waaronder De Eerste Wereldoorlog dat inmiddels een oplage van ca. 250.000 exemplaren bereikte en in 13 talen werd vertaald, heeft zich gespecialisseerd in de oorzaken, schuldvraag en het eind van de Eerste Wereldoorlog.
Andriessen, (1937), is voorzitter van de Stichting Studiecentrum Eerste Wereldoorlog (SSEW), leidt studiereizen naar de slagvelden van het Westfront, geeft lezingen in binnen- en buitenland en is de redacteur van de populaire serie De Grote Oorlog, Kroniek 1914-1918.

• Jef Vermeiren - Mijn Grote Oorlog. Belevenissen van een frontsoldaat 1914-1918

7 oktober 1914. De twintigjarige Jef Vermeiren, een eenvoudige volksjongen uit de Kempen, wordt als burger opgeëist door het Belgische leger. Hij komt terecht in Frankrijk en tekent daar in als oorlogsvrijwilliger. De hele Eerste Wereldoorlog brengt hij door aan het front en pas in 1918 keert hij voor het eerst terug naar huis. Vier jaar lang is hij afgescheiden van familie en vrienden, vier lange jaren waarin hij dagelijks geconfronteerd wordt met oorlog en geweld.
Jaren later schrijft hij zijn ervaringen en indrukken neer. Het is het verhaal yan de Grote Oorlog, dag na dag beschreven door een ooggetuige van op de eerste rij. Jef doet gedetailleerd het relaas van zijn opleidingsperiode, zijn belevenissen aan het front en de gruwel waarmee hij te maken krijgt tot aan de wapenstilstand. Eerlijk en gevoelig vertelt hij over zijn eenzaamheid en angst, zijn heimwee en hoop op een betere toekomst.

Mijn grote oorlog is een boeiend en uniek tijdsdocument m uitzonderlijke historische waarde. Door de ogen van een jonge frontsoldaat maak je kennis met de verschrikkingen en ellende die de Eerste Wereldoorlog met zich meebracht.

• Gerhard Hirschfeld, Gerd Krumeich & Irena Renz - Duitse Frontsoldaten 1914-1918

Op 1 juli 1916 begon in Noord-Frankrijk langs de Somme de meest bloedige slag van de Eerste Wereldoorlog. Slechts vijf maanden later bedroegen de verliezen van de betrokken Engelse, Franse en Duitse legers ruim een miljoen dode of gewonde soldaten. Het betekende de definitieve overgang naar de geïndustrialiseerde en geglobaliseerde massaoorlog: aan de kant van de geallieerden vochten soldaten uit meer dan twintig landen, aan de Somme werden voor het eerst Panzertanks ingezet, en toen de Duitsers zich in 1917 terugtrokken, leidde dat tot de totale vernietiging van omliggende dorpen en gebieden.
Vandaag de dag hebben de betrokken naties zeer verschillende herinneringen aan dit 'mensenslachthuis'. Terwijl de Slag aan de Somme zowel voor de Britten als voor het voormalig Britse Gemenebest het beslissende moment van de Eerste Wereldoorlog betekent, is hij in Duitsland nagenoeg vergeten. Toch heeft de Somme in de Duitse herinnering aan de oorlog in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw nog een bijzondere rol ingenomen: de Duitsers zagen zichzelf toen niet als agressor, maar als verdediger. Hun 'wacht aan de Somme' moest ertoe dienen het vaderland van oorlog en vernietiging gevrijwaard te houden.
Dit boek belicht door middel van essays, talrijke documenten, foto's en kaarten de geschiedenis van een van de grootste oorlogstaferelen uit de wereldgeschiedenis. Bovendien worden voor het eerst de persoonlijke belevenissen van de betrokken soldaten en burgers gepubliceerd. Ook is het boek een reisgids voor de musea en monumenten over de Eerste Wereldoorlog aan de Somme.

(Het Albert I-monument in Nieuwpoort)

• Roger Lampaert - Dendermonde 1914

Dit fotoboek werpt een blik op de dramatische dagen die de stad Dendermonde heeft doorgemaakt tijdens de doortocht van de Duitse troepen in september 1914. Alhoewel de belegering slechts een paar dagen heeft geduurd heeft zij het beeld van de stad dramatisch gewijzigd. Nadat de Belgische troepen vanuit Antwerpen een uitvalspoging hadden gewaagd probeerden de Duitsers via een omsingelende beweging de havenstad in handen te krijgen. Daarom wilden zij via Dendermonde over de Schelde komen om aldus de Belgische troepen de terugweg af te snijden. Misnoegd over de onverwachte tegenstand die ze reeds hadden ondervonden nabij Luik en Namen koelden zij in talrijke steden en gemeenten hun woede op de burgerbevolking. Leuven, Aarsshot en talrijke andere plaatsen hadden reeds kennis gemaakt met de Duitse vernielzucht. Op 4 september 1914 is het de beurt aan Dendermonde waar na een inleidende beschieting Duitse troepen de stad binnenkomen en er dood en vernieling zaaien.
De talrijke foto's, tekeningen en schilderijen geven de lezer een beeld van deze pijnlijke periode in de geschiedenis van Dendermonde, een week waarin het beeld van de stad gevoelig werd gewijzigd en de gevolgen ervan een belangrijke rol hebben gespeeld bij de vorming van de hedendaagse wereld waarin wij nu leven.

• Roger Lampaert - Leuven 1914

Leuven, gelegen aan de Dijle, en bakermat van het hertogdom Brabant is sinds 1425 gekend als universiteitsstad. Maar het beschikte tevens over talrijke kunstschatten en is gelegen aan een knooppunt van spoorlijnen en wegen. Reeds tijdens de eerste maanden van de Eerste Wereldoorlog zal dit centrum van de beschaving het slachtoffer worden van de gruwelen die dit wereldconflict heeft gekenmerkt. Zonder veel tegenstand ontmoet te hebben wordt de stad op 19 augustus 1914 door de Duitse troepen bezet. De bevolking schikt zich naar de wetten van de bezetter. Doch nog geen week later wordt de stad het slachtoffer van wraakacties als gevolg van de weerstand die de Duitse oprukkende troepen hebben ontmoet tijdens hun opmars naar Antwerpen. Bewoners worden uit hun huizen gedreven en weggebracht. Meer dan tweehonderd personen vallen onder de Duitse kogels en honderden woningen worden in brand gestoken. Talrijke kunstschatten worden tot as herleid.
De vele foto' s, pentekeningen en schilderijen die in het boek worden weergegeven geven de lezer een idruk over deze pijnlijke periode in de geschiedenis van de stad. Een droevige periode die ver buiten de landsgrenzen de voorpagina' s haalt.

• Roger Lampaert - Diksmuide 1914

Dit fraaie kijkboek werpt een onthullend licht op de dramatische periode die de stad Diksmuide heeft doorgemaakt tijdens de Eerste Wereldoorlog. Een honderdtal foto's geven een beeld van de ondergang van de stad tijdens de Slag aan de IJzer in het najaar van 1914. Vooral Franse en Belgische troepen hebben tot het laatste ogenblik geprobeerd dit bruggenhoofd in handen te houden maar moesten tenslotte wijken voor de overmacht van de Duitse artilleriebeschietingen. Nadat de Duitsers de stad hadden ingenomen slaagden zij er echter niet in om over de IJzer te komen. De Belgen verschansten zich gedurende de volgende jaren langs de andere kant van de Ijzer en bleven er blootgesteld aan de kogels van de Duitse scherpschutters die van op de vernielde Bloemmolens een uitstekend zicht hadden op hun tegenstanders.
Diverse schilderijen en de vele foto's geven een andere kijk op deze episode dan enige tekst ook kan weergeven. Met dit boek trachten we de lezer dan ook een andere impressie mee te geven over de gevechten en de val van Diksmuide.

___

Hieronder volgen nog een aantal boekjes die ik via antiquariaten, rommelmarkten en op veilingsites heb kunnen op de kop tikken. Vermits bij vele van deze oude boekjes de “achterflapsamenvatting” ontbreekt beperk ik mij gemakkelijkshalve tot het vermelden van de tittel en auteur (indien die bekend is) en een foto van het betreffend boek(je).

La Légende des Francs-Tireurs de Dinant par Dom Norbert Nieuwland et Maurice Tschoffen
Imprimerie J. Duclot, Editeur, Gembloux 1928

Stuivekenskerke door C. Buffel en A. Vandekerkhove
Druk N.V. Vonksteen, Langemark 1964

Deductions from the World War by Lieutenant-General Baron von Freytag-Loringhoven
Copyright by Constable & Co., Ltd, London 1918

La Légende des Francs-Tireur de Louvain
Copyright Imprimerie Communale Louvain 1928

Gids door de Vlaamsche Slagvelden van LEIE-ZEE-YZER door J. De Wit
Printed by drukkerij Van Rompaey & Co., Berchem

Les Archives de l’Etat en Belgique pendant la guerre (1914 –1918)
Annuaire publié sous la direction de Joseph Cuvelier Archiviste Général du Royaume

IEPER en de frontstreek 1914 –18
Printed by Uitgeverij A. & G. Claus, Sint-Niklaas

Michelin’s Illustrated Guides to the Battle-Fields (1914-1918)
VERDUN ARGONNE
Copyright by Michelin & C1931

Guides Illustrés Michelin des Champs de Bataille
L’YZER ET LA COTE BELGE
Copyright by Michelin & C1920

Illustrated Michelin Guides to the Battle-Fields
Battle-Fields of Arras and the Battles of Artois
Printed by Naval & Military Press, London

La guerre de 1914. L’action de l’Armée Belge pour la défense du pays et le respect de sa neutralité. (Rapport du commandement de l’Armée)
Période du 31 Juillet au 31 Décembre 1914
Printed by W. H. & L. Collingridge, London 1915

TYNE COT Passendale van A. Deseyne
Uitgegeven door de Zonnebeekse Heemvrienden 1994

Jozef Van Herck Memorieboekje 1915. Dagboek van een grenadier-aalmoezenier.
Uitgegeven door de Koninklijke Kring voor Heemkunde Kontich i.s.m. In Flanders Fields Museum Ieper 2002

Illustrated Michelin Guides to the Battlefields (1914-1918)
The Somme. Volume 1. The First Battle of the Somme (1916 - 1917)
Published & Printed by G.H. Smith & Son, Easingwold, York

Illustrated Michelin Guides to the Battle-fields (1914-1918)
The Somme. Volume 2. The second Battle of the Somme (1918)
Published & Printed by G.H. Smith & Son. Easingwold, York

De laatste dagen van het fort van Loncin.
Door Kolonel Naessens.
Uitgever onbekend.

Onder water. Oorlog in het overstroomde gebied.
Door Luc Vandeweyer.
Uitgegeven door het IJzerbedevaartcomité Diksmuide.

Onderdak. Over barakken en noodwoningen na WO 1.
Door Dirk Demeurie en Johan Vandewalle.
Uitgegeven door het IJzerbedevaartcomité Diksmuide.